Văn thuyết minh: giới thiệu về ngày tết cổ truyền

Tran Dang Huy

Thành Viên
24/8/20
1
1
3
17
Thành Viên
Dòng thời gian cứ lặng lẽ trôi đi, khi cái giá rét lạnh lẽo của mùa đông dần tan biến, những nụ hoa dần hé nở, cây cối lại được khoác lên mình chiếc áo xanh non quyến rũ báo hiệu một mùa xuân mới lại về tràn đầy sức sống, tươi vui. Tất cả cùng nhau đưa tiễn năm cũ và hân hoan, phấn khởi đón chào một năm mới đang đến với mong muốn cho mọi người, mọi nhà đều được sống trong an lành hạnh phúc. Năm mới đến gắn liền với tết- cái tết cổ truyền của dân tộc. Đã bao đời nay, tết trở thành một lễ hội nằm trong niềm mong đợi và không thể thiếu của dân tộc Việt Nam. Những người con đất Việt dù đi đâu, ở đâu thì họ vẫn luôn nhớ về cội nguồn. Tết là dịp để mọi người quay quần bên nhau cùng trao cho nhau những lời chúc chân thành, ấm áp trong không khí nồng nàn bởi tình xuân lan tỏa mà dân gian gọi là "thú ăn tết, chơi xuân".
Hằng năm, tết cổ truyền hay còn gọi là tết cả, tết nguyên đán thường diễn ra vào ba ngày chính là mồng một, mồng hai và mồng ba của tháng giêng âm lịch. Nhưng người ta có thể cảm nhận được cái rộn ràng của nó khi bắt đầu bước vào giữa tháng chạp rồi! Bởi nhà nhà đều tấp nập thu xếp cho gọn mọi công việc để "ăn tết" vì một năm làm việc vất vả, cật lực chỉ có tết đến họ mới thực sự được ngơi nghỉ nên ai cũng muốn mình được hưởng một cái tết trọn vẹn và sung túc.
Trước hết là việc tước (tuốt) lá mai, ở Nam Bộ hầu như không nhà nào là không có cây mai vàng ở ngõ cửa. Và nếu như xuân miền Bắc đặc trưng là hoa đào thì mai vàng là hoa tết của đất phương Nam. Theo lối chơi chữ của người Nam Bộ thì "mai'' là tượng trưng, là những gì cho sự may mắn, tài lộc. Thế nên, những ngày này đi bất cứ đâu trong xóm cũng thấy mọi người hối nhau đứng tuốt lá và ươm tỉa lại cây mai nhà mình. Vì trong tâm thức của người Việt mai vàng là hiện thân của chúa xuân và mai vàng khoe bộ áo ngày hội lộng lẫy ở hầu khắp các gia đình từ Quảng Trị cho trở vào đến tận Mũi Cà Mau. Trước bàn thờ tổ tiên khói hương nghi ngút một năm mới mở ra với nhiều hứa hẹn bằng những cánh thiệp màu vàng tươi trên những lọ độc bình màu sứ trắng hoặc trên những chậu mai được trồng cả cây. Các chậu mai được lưu trồng từ nhiều năm, chăm sóc và tỉa tót, cứ đến tết lại mang vào nhà khi vừa chớm nở. Ngày tết đến mà không có mai vàng thì xem như không phải tết. Nên xem việc tuốt lá mai cũng là một trong những việc quan trọng để chuẩn bị đón tết mà ông bà người lớn trong nhà thường bảo ban con cháu: ''Nhớ tuốt lá để mai về kịp tết, kẻo giao thừa thiếu hẳn một mùi hương".
Việc tuốt lá mai coi như đã xong, giờ là lúc người người bắt đầu trang hoàng, sửa sang lại nhà cửa. Tết đến là niềm vui đến, lòng ai cũng hiện lên một sự phấn khởi nên việc dọn dẹp nhà cửa vào cuối năm đều có một sự thu xếp, bày trí hợp lí để rước tài lộc vào nhà xua tan đi bao muộn phiền, bao niềm không trọn vẹn của năm cũ để năm mới được tốt lành hơn. Thầm nghĩ là vậy nên những ngày giáp tết là những ngày bận rộn nhất, Những người bà, người mẹ, người chị trong nhà thì làm những công việc "nữ công' như quét sân, giặc giũ, lau chùi mớ bát đĩa... Còn người đàn ông trong gia đình có phận sự lau chùi, đánh bóng lại bộ lư đồng và điểm lại gian thờ gia tiên trong nhà lại cho nghiêm trang. Bởi bàn thờ là chỗ dựa tâm linh trong gia đình mỗi người. Thuở xưa, khi mang gươm đi giữ gìn bờ cõi phương Nam, ông bà chúng ta- những người thuộc lớp đầu đã không phút nào quên nhớ cội nguồn. Ngày tết hằng năm đến những người Việt đi đầu ở miền đất mới còn hoang sơ dọc theo con sông "chín rồng" vẫn giữ nguyên tục đẹp cội nguồn. Nhà nhà nhắc nhau bày bàn thờ gia tiên ở giữa trang hoàng, bày biện phẩm vật lên đó để tỏ lòng tưởng niệm. Mọi người đều chi phối công việc cho nhau một cách nhịp nhàng, luân phiên mà không hề than thở mệt nhọc. Nói là có sự sắp xếp vậy thôi chứ hầu như không nhà nào là xong việc cả vì ai cũng muốn tết là phải thật chỉnh chu, phải thật hoàn hảo về mọi thứ nên việc dọn dẹp nhà cửa hay bàn thờ gia tiên cũng có thể kéo dài đến ngày ba mươi tết. Vì "bói ra ma, quét nhà ra rác" mọi việc chỉ tạm xong khi các thứ đã đâu vào đó, chứ ai nấy cũng đều ra vào sau trước thấy chỗ nào không vừa ý thì dọn lại liền và đôi khi là tự mình làm không cho phép ai phụ kẻo không vừa ý mình hay đổ vỡ gì đó thì không hay. Song song đó, người ta còn đi tảo mộ nhằm sửa sang lại mộ phần cho thân nhân đã quá vãng. Người Việt quan niệm rằng người đã khuất thì cũng có nhà cửa như người còn sống nên cũng phải dọn dẹp mộ phần- nhà cửa người khuất cho sạch đẹp để họ cũng ăn tết. Chính vì thế, mà việc tảo mộ đã trở thành lễ nghi, phong tục không thể thiếu của ngày tết cổ truyền. Thường thì việc tảo mộ diễn ra vào ngày "hăm hay" hoặc "hăm lăm" tết bằng việc làm sạch cảnh quan xung quanh mộ phần, sửa sang đắp đất các gò mộ, thắp hương, đặt hoa quả thành kính nhằm cho con cháu tưởng nhớ đến cội nguồn, biết ơn ông bà cha mẹ và nhớ đến truyền thống gia đình.
Đến trưa "hăm ba" người bà, người mẹ đảm nhận công việc bếp núc, nội trợ trong nhà sẽ sẽ dọn lại phần bếp cho thoáng mát, sạch sẽ để chuẩn bị nghi thức đưa ông Táo về trời. Thế là ngày "hăm ba" tết còn được gọi là "tết ông công ông Táo". Người Việt ta từ bao đời nay có truyền thống "Uống nước nhớ nguồn" họ làm ra bữa cơm cho gia đình no nê, ấm bụng thì nhớ đến lửa, nhớ đến nơi giữ hơi ấm hạnh phúc cho mái ấm mình mà thổi nên cái hồn ông Táo trong cháy bếp với sự tích hai ông một bà. Ông bà Táo theo lệnh trời với nhiệm vụ nắm bắt mọi việc làm lớn nhỏ, tốt xấu trong nhà mà đến ngày "hăm ba" về trời để bẩm tấu Ngọc Hoàng hoặc định phúc hoặc giáng tội. Thế nên, nhà nào cũng sắm đủ lễ để gia đình Táo thưởng thức vật phẩm. Người Nam Bộ không bày trí, sắm soạn rượu thịt linh đình như người miền ngoài mà họ chỉ dâng cúng toàn vật phẩm "ngọt" như bánh mứt, xôi chè, thèo lèo, đường thúng...với ngụ ý ông Táo ăn ngọt sẽ lựa "lời ngon, tiếng ngọt" bẩm tấu lại với Ngọc hoàng những điều tốt đẹp cho gia chủ và trong lễ cúng ông Táo những người lớn trong nhà thường hay răn đe con cháu với mục đích dạy bảo khuyên lơn con cháu phải biết hiếu kính với ông bà cha mẹ, không làm điều xấu kẻo ông Táo về bẩm lại với trời thì trời sẽ giáng tội. Nghe thế mà sợ, mà không làm điều xấu, con cái từ đó cũng biết mà hiếu thảo với người lớn. Tiếp theo đó là việc thả cá chép để làm phương tiện cho ông Táo cưỡi về trời. Vì theo truyền thuyết, cá chép vượt vũ môn hóa rồng bay lên nên vào ngày này người dân Việt sẽ mua cá chép về phóng sanh nhưng việc này không phổ biến ở vùng miền Nam Bộ cho lắm mà có nhà dần thay con cá chép bằng hình ảnh con cò và con ngựa có sẵn trong bộ giấy tiền vàng mã để đưa ông Táo với ý nghĩa thể hiện sự hưng thịnh, phát đạt trong nền nông nghiệp ở Nam Bộ ruộng đồng bao la bát ngát, thóc lúa đầy vung, cò bay thẳng cánh, ngựa chạy đường xa.
Sau việc đưa ông Táo về trời là cũng đồng nghĩa ba ngày tết đã cận kề. Người người, nhà nhà bắt đầu du xuân, mua sắm. Ở quê các bà nội trợ mua vài thứ nguyên liệu về làm bánh mứt để "ăn tết". Bánh mứt ở quê chỉ đa phần là tự làm chớ ít mua lắm nên nó đã phần nào thể hiện sự khéo léo và vai trò của người phụ nữ trong nhà. Còn mọi việc, mọi chuyện khác cũng được chuẩn bị kĩ càng chu tất cái gì cũng phải đầy phải đủ tránh sự thiếu sót, vay mượn đầu năm nên mấy ngày cận tết phiên chợ lúc nào cũng đông vui chứ không tan sớm như mọi thường. Đã bảo là tết thì trong nhà dù có khá giả hay khó khăn cỡ nào thì cũng lo sắp xếp mà sắm đủ vật phẩm cho ngày tết bằng việc lúa gạo đã đầy chum, muối đã đầy lọ và cả miếng thị lợn tươi để kho với hột vịt nữa!
Đến "hăm tám" tết là nhà nào cũng vậy, cũng sắm cho đủ bộ lễ để dâng lên bàn thờ gia tiên gồm hoa, trà, rượu, bánh mứt và nổi bật nhất là mâm ngũ quả mà xem như không thể thiếu trên bàn thờ ngày tết. Người dân Nam vốn chân chất, bình dị nên việc bày trí hoa trái trong mâm ngũ quả cũng thế nhưng luôn chứa đựng ước nguyện của mình trong đó. Thế nên, mâm ngũ quả lúc nào cũng vậy, lúc nào cũng phải đủ năm loại, chủ yếu là những loại cây trái có sẵn ở vườn nhà như mãng cầu, dừa xanh, đu đủ, xoài và chùm sung đọc troại thành "cầu vừa đủ xoài sung" với ngụ ý trái mãng cầu là gắn ước mong một năm đến với nhiều may mắn, dừa có âm tương tự như là "vừa" có ý nghĩa là không thiếu, xoài có âm na ná như là "xài'' để cầu mong cho tiêu xài không thiếu thốn, đu đủ mang đến sự đầy đủ thịnh vượng, sung gắn với biểu tượng sung mãn về sức khỏe , tiền bạc. Một điều đặc biệt trong mâm ngũ quả Nam Bộ và trở thành điều kiêng kỵ đó là chưng chuối và cũng đồng nghĩa với việc tránh ăn chuối vì người dân đàng trong có thói chơi chữ nên chữ chuối có nghĩa là "chúi nhũi" là trì trệ đi xuống nên cần kiêng cử và đây chính là việc phân biệt giữa hai mâm ngũ quả ở hai miền đất nước. Vì quả chuối miền Bắc lại mang một hàm ý nghĩa tốt đẹp hơn như một bàn tay nâng đỡ, chở che chính vì thế mà nải chuối trong mâm ngũ quả miền Bắc có một vị trí quan trọng.
Mọi việc diễn ra khá suôn sẻ cho đến rạng ba mươi tết. Lúc này mọi người cùng sum hợp, quay quần bên nhau nấu mâm cơm để rước ông bà về đoàn tụ và ăn tết cùng con cháu, mâm cơm tất niên ngày tết của người Việt cũng như thường ngày nhưng có phần tươm tất và thịnh soạn hơn. Trong đó không thể thiếu món thịt kho với hột vịt và canh khổ qua hầm. Đây là hai món ăn chính trong ngày tết mà không thể thiếu. nồi thịt kho biểu trưng cho dư vị nồng ấm của gia đình, xắt miếng thịt cho vuông, cái hột vịt cho tròn dọn ra trên mâm cúng với ước nguyện cầu chúc cho năm mới mọi việc đều tốt đẹp, đều vuông tròn suôn sẻ và đặc tính đi luôn tiến tới không bao giờ lùi về sau của con heo và con vịt nên ăn thịt kho hột vịt cũng đồng nghĩa năm mới cho mọi việc đều đặng hanh thông tấn tới không bị trì hoãn. còn nồi khổ qua hầm với ý nghĩa năm mới mọi đau khổ, bệnh tật sẽ tan biến qua đi như chính tên gọi của nó. Các món ăn đều mang ý nghĩa được dọn lên bàn thờ cùng vài thứ khác như giá đỗ, dưa hành cho thịnh soạn để rước ông bà về cùng ăn tết và phù hộ cho con cháu.
Bữa cơm tất niên hoàn tất, đến giờ là lúc mọi người chuẩn bị cho mọi thứ nguyên liệu để nấu nồi bánh đón giao thừa- thời khắc thiêng liêng và trọng đại của một năm mới. Bánh ở Nam Bộ là bánh tét và bánh ít chớ chẳng pải là bánh chưng hay bánh giò như đồng bằng sông Hồng. Mọi người vừa gói bánh, vừa kể cho nhau nghe về các truyện xưa, tích cũ như chàng Lang Liêu nặng nghĩa tình với nước non đã dâng lên hai loai bánh để đời sau lưu truyền và nhớ mã. Ngồi lau lá chuối, ngâm đậu, xắt mỡ heo, bắt nồi nước giữa thềm ba nhà vừa kể nhau nghe chuyện năm cũ như về việc học hành, cưới hỏi, làm ăn. Chính vì vậy, mà không khí giao thừa là vui hẳn hơn bao giờ hết. Lúc bánh chín cũng là lúc mười hai giờ đêm. Nhiều năm xưa, ông bà ta đã có tục đốt pháo và dựng cây nêu trước nhà nhằm đuổi xua tà ma, điềm gỡ: ''cu kêu hai tiếng cu kêu, trông cho tết đến dựng nêu ăn chè". Nhưng giờ đây thì không còn nữa do đã hạn chế bớt một số lễ nghi nhưng với tiếng cười, nói rôm rả của đông đủ chòm xóm bà con cũng đã đủ tạo nên âm vang lớn trong giây phút cao cả này rồi! Sau đó mọi người cùng nhau lên chùa để hái lộc đầu xuân nhằm đem may mắn, bình an về nhà.
Chạng vạng là mồng một tết- ngày đầu tiên của năm mới. Mọi người thường diện cho mình một bộ đồ mới đẹp nhất để đi chúc tết mọi người chung quanh. Đây là ngày khởi đầu cho năm mới nên ai cũng cẩn thận trong việc ăn nói nhằm giữ duyên cho mình kẻo gây điềm gỡ bởi người ta quan niệm rằng mồng một ra sao thì cả năm sẽ như vậy thế nên mồng một là ngày rất trọng đại và thiêng liêng, thường thì mọi người sẽ không ra khỏi nhà nếu chưa có người xông đất nhà mình. Việc xông đất cũng được xem là một trong những tập tục ngày tết. Trước tết vài ngày gia chủ sẽ tìm xem người nào hợp mệnh, hợp tuổi với mình, có tên mang ý nghĩa may mắn như: Tiền, Ngân, Ngọc, Phú, Tài...Và là người có uy tín, có nhân nghĩa sẽ bước đến nhà mình và gõ cửa đầu tiên để chúc tụng cho gia chủ. Ngày này, mọi nhà đều tề tụ về họ nội bởi có câu: ''mồng một tết cha". Mọi người đều ăn mặc những trang phục đúng đắn, tươi mới như màu vàng, đỏ, xanh...nhằm mang niềm hạnh phúc, hi vọng và tránh mặc màu tối như đen hay trắng toát như ma chay, tang tụng. Vì đây là các màu không tốt sẽ mang lại rủi ro, bệnh tật, tang chế. Hơn nữa khuôn mặt lúc nào cũng phải giữ thần thái tươi vui không nên để vẽ u rầu, buồn bã. Mọi việc diễn ra phải làm một cách tỉ mỉ, cẩn thận tránh đổ vỡ và không nên vay mượn để tránh hao tổn tài lộc. Đặc biệt, là kiêng quét nhà vì theo dân gian rác trong ba ngày tết là chổ ngủ của thần tài nếu quét đi sẽ vứt bỏ hết tài lộc, chính vì thế mà việc quét nhà trong ba ngày tết cần kiêng cử cho đúng.Dù có đúng hay sai, mù quáng hay dị đoan mê tín thì điều kiêng kị ngày tết vẫn được xem trọng "có thờ có thiêng, có kiêng có lành". các trẻ nhỏ sẽ náo nức xem hội múa lân chiêng trống tùng cheng và vui hơn khi được ông bà cha mẹ, người thân để chúc tụng mừng tuổi bằng những lời lẽ thành kính và các bé sẽ được nhận lại lời khen và cả chiếc phong bao lì xì- Đây là phần quà mà có lẽ em nhỏ nào cũng háo hức chờ đợi. Phong bao lì xì đỏ ngụ ý chúc con, chúc cháu sang năm thêm tuổi mới sẽ khỏe mạnh, học giỏi hơn và thường thì tiền trong bao sẽ là tiền mới và và tiền lẻ.
Sang mồng hai, mọi hoạt động vui tết cũng diễn ra khá là rộn ràng không kém gì mồng một, giờ đây mọi nhà sẽ về bên họ ngoại để mừng tuổi ông bà bên ấy như câu: '' mồng hai tết mẹ''. Mọi phong tục và điều kiêng cử vẫn được giữ vẹn nguyên.
Qua mồng ba, nhà nhà đều dậy sớm vào lúc canh tư để mần gà cúng ra mắt đầu năm, gọi là lệ cúng gà mồng ba phải là gà trống nhưng có địa phương lại cúng gà mái nhằm thể hiện sự sinh sôi của cải. Nhưng việc cúng gà mái hay gà trống thì cũng là việc tốt. Cũng là việc tưởng nhớ đến người thầy đã bảo ban mình khi xưa. Nên mồng ba ngày xưa người học trò sẽ ăn mặc chỉnh tề, diện áo dài khăn đóng đến nhà thầy cùng mâm xôi gấc đỏ và con gà trống thiến để mừng tuổi thầy, tri ân con chữ ngày xưa thầy gõ đầu dạy bảo: ''chập chập rồi lại cheng cheng, con gà trống thiến để riêng ông thầy".
Thế là ba ngày tết cổ truyền đã qua nhưng dư âm của nó vẫn kéo dài đến mồng mười vì lối sống rộng rãi của người Nam Bộ: ''còn mồng là còn tết". Họ hạ nêu vào mồng bảy đến đình làng xin phép thần hoàng bắt đầu một vụ mùa cày cấy mới. Chính vì bao vui sướng mới mẻ của ngày tết dù qua đi nhưng nó vẫn không mất mà lâng lâng mãi trong lòng người thế nên như một lẽ tự nhiên tết cổ truyền đã đi sâu vào tâm trí người Việt. Vài năm lại đây, có ý kiến cho rằng nên bỏ đi ngày tết cổ truyền ở Việt nam vì họ nghĩ sự phát triển của xã hội phù hợp với xu thế trong thời đại toàn cầu hóa và người người, nhà nhà chạy đua theo xu hướng kiếm tiền nên hầu hết tết chả mấy ai quan tâm nhưng ý kiến này đã nhanh chóng bị bác bỏ vì mỗi một dân tộc, một quốc gia đều có những phong tục tập quán riêng. Tết nguyên đán hay tết cổ truyền của Việt Nam là một sự kiện đặc biệt mang nét văn hóa đặc sắc đã được lưu truyền qua bao thế kỉ. Mặc dù trải qua thời gian dài với bao biến động của lịch sử, các phong tục đã ít nhiều bị mai một và pha trộn nhưng đã là người Việt thì dù ở đâu, đi đâu thì trái tim vẫn luôn hướng về cội nguồn dân tộc mình.
Tết cổ truyền là món ăn tinh thần không thể thiếu của dân tộc ta, là ngày sum vầy đoàn tụ của gia đình. Đó là một sợi dây vô hình xuyên suốt trong tâm thức người Việt, gắn kết tình cảm gia đình và tình làng nghĩa xóm. Nó mang giữ tinh thần và phất lên tinh hoa của nền Văn hóa Việt Nam lâu đời, ẩn chứa nhiều giá trị nhân văn mà chỉ có thể cảm nhận từ tâm thức của chúng ta. Thế nên, chúng ta phải chung tay giữ gìn, lưu truyền và phát triển để tết cổ truyền luôn là một niềm tự hào trong niềm mong đợi thiêng liêng của người con Việt.
 
  • Like
Reactions: Dream 18

Đăng nhập

Hoặc Đăng nhập sử dụng

Ôn thi THPT QG

Shoutbox
Đăng nhập để sử dụng ChatBox
  1. Dream 18 Dream 18:
    Shoutbox has been pruned!

Tin tức bạn bè

D2KT wrote on Nguyễn Thành Sáng's profile.
Chúc Chú sinh nhật sức khoẻ ạ!
Trung tâm tiếng Trung đông học viên nhất Hà Nội - Tiengtrung.vn
Học tiếng Trung tại trung tâm tiếng Trung đông học viên nhất tại Hà Nội. Học tiếng Trung trực tiếp với vua tiếng Trung youtube Dương Châu. I’m teaching Chinese. Pls visit to study https://tiengtrung.vn/
Được nghỉ hè rồi ^^

Thành viên trực tuyến

Không có thành viên trực tuyến.

Diễn đàn Kiến thức

  • Diễn đàn Kiến thức (D2KT) dành cho học sinh - Teens kết bạn, học tập và chia sẻ sở thích. DiendanKienThuc.com đang thử nghiệm và xin giấy phép hoạt động mxh.