Tuyển tập câu hỏi ôn tập lịch sử thế giới lớp 12

Trang Dimple

Học học Nữa học mãi
Top Poster Of Month
31/10/12
5,117
325
83
27


Câu 1. Hoàn cảnh, quyết định quan trọng của Hội nghị Ianta và hệ quả những quyết định đó

1. Hoàn cảnh lịch sử:

- Đầu năm 1945, Chiến tranh thế giới thứ hai sắp kết thúc, nhiều vấn đề quan trọng và cấp bách đặt ra trước các nước Đồng minh:

+ Việc nhanh chóng đánh bại phát xít.

+ Tổ chức lại thế giới sau chiến tranh.

+ Việc phân chia thành quả chiến thắng.

- Tháng 2/1945, Mỹ (Ru dơ ven), Anh (Sớc sin), Liên Xô (Xtalin) họp hội nghị quốc tế ở I-an-ta (Liên Xô) để thỏa thuận việc giải quyết những vấn đề bức thiết sau chiến tranh và hình thành một trật tự thế giới mới.


2. Nội dung của hội nghị ( những quyết định quan trọng):

- Tiêu diệt tận gốc chủ nghĩa phát xít Đức và chủ nghĩa quân phiệt Nhật.

- Nhanh chóng kết thúc chiến tranh. Liên Xô sẽ tham chiến chống Nhật ở châu Á.

- Thành lập tổ chức Liên hiệp quốc để duy trì hòa bình, an ninh thế giới

- Thỏa thuận việc đóng quân, giải giáp quân đội phát xít và phân chia phạm vi ảnh hưởng của các cường quốc thắng trận ở châu Âu và Á :

+ Ở châu Âu: Liên Xô chiếm Đông Đức, Đông Âu;Đông Béc lin : Mỹ, Anh, Pháp chiếm Tây Đức, Tây Â, Tây Béc lin.

+ Ở châu Á:

* Vùng ảnh hưởng của Liên Xô: Mông Cổ, Bắc Triều Tiên, Nam Xa-kha-lin, 4 đảo thuộc quần đảo Cu-rin;

* Vùng ảnh hưởng của Mỹ và phương Tây:Nhật Bản,Nam Triều Tiên;Đông Nam Á,Nam Á, Tây Á …

* Ở Đông Dương : việc giải giáp quân Nhật giao cho quân Anh ở phía Nam và quân Trung Hoa Dân quốc ở phía Bắc.

* Trung Quốc trở thành quốc gia thống nhất.


Những quyết định của hội nghị Yalta (I-an-ta) đã trở thành khuôn khổ của trật tự thế giới mới, thường được gọi là "Trật tự hai cực Ianta".


3. Hệ quả của những quyết định trên:

- Đặt nền tảng cho việc thành lập tổ chức Liên Hiệp Quốc để duy trì hòa bình và an ninh thế giới sau chiến tranh .

- Sự nhất trí giữa 5 cường quốc: Liên Xô, Mỹ, Anh, Pháp, Trung Quốc. sẽ hạn chế sự thao túng hoàn toàn của chủ nghĩa tư bản với các tổ chức quốc tế .

- Thỏa thuận việc đóng quân, giải giáp quân đội phát xít và phạm vi ảnh hưởng của chúng dẫn đến sự mở rộng ảnh hưởng của Liên Xô và Mỹ ở Châu Âu và Châu Á .

- Những quyết định của Hội nghị chỉ là sự thoả thuận của Liên Xô , Mỹ và Anh , nhưng ảnh hưởng đến việc giải quyết các vấn đề của thế giới sau chiến tranh .

- Một trật tự thế giới được hình thành trên khuôn khổ của những thoả thuận tại hội nghị này , được gọi là"Trật tự hai cực Ianta".


Câu 2. Sự thành lập. mục đích, nguyên tắc hoạt động, vai trò, cơ quan chính của tổ chức Liên Hợp Quốc


1. Sự thành lập :

- Từ tháng 4 đến 6/1945, đại biểu 50 nước họp tại San Francisco (Mỹ), thông qua Hiến chương và tuyên bố thành lập tổ chức Liên hiệp quốc.

- Ngày 24-10-1945 được coi là “Ngày Liên Hiệp Quốc “. Trụ sở đặt tại Niu Ooc ( Mỹ )

2. Mục đích :

- Duy trì hòa bình và an ninh thế giới.

- Phát triển mối quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa các nước trên cơ sở tôn trọng nguyên tắc bình đẳng và quyền tự quyết của các dân tộc.

3. Nguyên tắc hoạt động:

- Bình đẳng chủ quyền giữa các quốc gia và quyền tự quyết của các dân tộc.

- Tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị của các nước.

- Không can thiệp vào nội bộ các nước.

- Giải quyết tranh chấp, xung đột quốc tế bằng phương pháp hòa bình.

- Chung sống hòa bình và sự nhất trí giữa 5 cường quốc: Liên Xô, Mỹ, Anh, Pháp, Trung Quốc.

4. Các cơ quan chính: có 6 cơ quan chính .

- Đại hội đồng: gồm tất cả các nước thành viên, mỗi năm họp một lần.

- Hội đồng bảo an: là cơ quan chính trị quan trọng nhất, chịu trách nhiệm duy trì hòa bình và an ninh thế giới, hoạt động theo nguyên tắc nhất trí cao của 5 ủy viên thường trực là Nga, Mỹ, Anh, Pháp và Trung Quốc.

- Ban thư ký: cơ quan hành chính – tổ chức của Liên hiệp quốc, đứng đầu là Tổng thư ký có nhiệm kỳ 5 năm.

- Hội đồng kinh tế và xã hội: có nhiệm vụ nghiên cứu ,báo cáo xúc tiến việc hợp tác quốc tế về kinh tế , xã hội , văn hoá, giáo dục , y tế ,nhân đạo nhằm cải thiện đời sống vật chất tinh thần của các dân tộc .

- Hội đồng quản thác - Tòa án quốc tế - Các tổ chức chuyên môn khác:

5. Vai trò:

- Là diễn đàn quốc tế, vừa hợp tác vừa đấu tranh nhằm duy trì hòa bình và an ninh thế giới, giữ vai trò quan trọng trong việc giải quyết các tranh chấp và xung đột khu vực.

- Thúc đẩy mối quan hệ hữu nghị và hợp tác quốc tế về kinh tế, văn hóa, giáo dục, y tế… giữa các quốc gia thành viên.

- Hiện nay, Liên hiệp quốc có 192 thành viên, Việt Nam (thành viên 149) gia nhập Liên hiệp quốc tháng 9/1977.


Các tổ chức chuyên môn của Liên Hiệp Quốc hoạt động ở VN :

- 20-9 -1977 VN gia nhập LHQ.

- Các tổ chức LHQ hoạt động tại VN :

+ UNICEF : Quỹ Nhi Đồng LHQ.

+ UNESCO : Tổ chức Văn hóa- Khoa Học – Giáo dục LHQ .

+ WHO : Tổ chức Y tế thế giới .

+ FAO : Tổ chức Lương – Nông .

+ IMF : Quỹ tiền tệ quốc tế.

+ IL O: Lao động quốc tế .

+ UPU: Bưu chính .

+ ICAO : Hàng không

+ IMO: Hàng hải .

*Việt Nam là thành viên không thường trực của Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc



Câu 3.Trình bày sự hình thành hai hệ thống xã hội đối lập nhau sau Chiến tranh thế giới thứ hai .


Sau chiến tranh thế giới thứ hai, trên thế giới đã hình thành hai hệ thống – (XHCN và TBCN) đối lập nhau gay gắt . Tương lai của nước Đức là mối bất đồng của Liên Xô- Mỹ- Anh.


a. Nước Đức :

- Tại Hội nghị Pốt xđam (7à8-1945), Liên Xô , Mỹ , Anh :

+ Thống nhất và hòa bình ở Đức

+ Tiêu diệt tận gốc chủ nghĩa phát xít

+ Thỏa thuận việc phân chia các khu vực chiếm đóng và kiểm soát nước Đức sau chiến tranh .

- Tháng 9/1949, Mỹ, Anh, Pháp đã hợp nhất các vùng chiếm đóng thành lập nước CHLB Đức.

- Tháng 10.1949 , với sự giúp đở của LX , các lực lượng dân chủ ở Đông Đức thành lập Nhà nước Cộng hòa dân chủ Đức.

- Như vậy xuất hiện hai nhà nước vơi hai chế độ chính trị và con đường phát triển khác nhau


b. Các nước Dân chủ nhân dân Đông Âu :

- Trong những năm 1945-1947 , với sự giúp đở của LX , các nước Đông Âu đã tiến hành nhiều cải cách :xây dựng nhà nước Dân Chủ Nhân Dân, cải cách ruộng đất , ban hành các quyền tự do dân chủ … để củng cố nhà nước mới

- Năm 1949 , Hội đồng tương trợ kinh tế(SEV) được thành lập đã tăng cường sự hợp tác giữa LX và các nước Đông Âu , từng bước hình thành các nước XHCN.CNXH trở thành hệ thống thế giới.


c. Các nước Tây Âu

-Sau chiến tranh , Mỹ viện trợ thông qua kế hoạch Mác san (“Kế hoạch phục hưng châu Âu”) để khôi phục kinh tế , đồng thời tăng cường ảnh hưởng và sự khống chế của Mỹ đối với các nước này , nền kinh tế các nước Tây Âu phát triển nhanh chóng.

- Như vậy, sau CTTG II, ở châu Âu đã hình thành hai khối nước đối lập về địa lý ,chính trị , kinh tế giữa hai khối Đông Âu xã hội chủ nghĩa và Tây Âu tư bản chủ nghĩa .Sự đối đầu nhau gay gắt mà đỉnh cao là chiến tranh lạnh giữa hai phe.


Câu 4. Trình bày những nét lớn về tình hình Liên Xô và Đông Âu từ năm 1945 đến nửa đầu những năm 70 và ý nghĩa của nó.

I. LIÊN XÔ.

1. Liên Xô từ 1945 đến giữa những năm 70.

a. Công cuộc khôi phục kinh tế (1945 - 1950)

* Bối cảnh:

- Bị tổn thất nặng do Chiến tranh thế giới thứ hai,27 triệu người chết, 1710 thành phố và hơn 70.000 làng mạc bị thiêu hủy, 32.000 xí nghiệp bị tàn phá.. - Các nước tư bản bao vây kinh tế, cô lập chính trị.

- Phải tự lực tự cường hoàn thành thắng lợi các kế hoạch 5 năm khôi phục kinh tế, củng cố quốc phòng, giúp đỡ phong trào cách mạng thế giới .

** Thành tựu:

* Hoàn thành kế hoạch 5 năm khôi phục kinh tế trong 4 năm 3 tháng.

* Sản xuất công nghiệp và nông nghiệp được phục hồi

* Khoa học – kỹ thuật phát triển ,năm 1949 chế tạo thành công bom nguyên tử, phá vỡ thế độc quyền nguyên tử của Mỹ. b. Liên Xô tiếp tục xây dựng cơ sở vật chất

– kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội (từ 1950 đến nửa đầu những năm 70). Liên Xô tiến hành các kế hoạch dài hạn và đều hoàn thành , đạt nhiều thành tựu to lớn

* Kinh tế :

- Công nghiệp: Giữa những năm 1970, là cường quốc công nghiệp thứ hai thế giới, đi đầu trong công nghiệp vũ trụ, công nghiệp điện hạt nhân…)

- Nông nghiệp: sản lượng tăng trung bình hàng năm 16%.

* Khoa học kỹ thuật: :

+ Năm 1957 phóng vệ tinh nhân tạo đầu tiên của trái đất.

+ Năm 1961, phóng tàu vũ trụ đưa nhà du hành Gagarin bay vòng quanh Trái đất, mở đầu kỷ nguyên chinh phục vũ trụ của loài ngoài.

* Xã hội:

- Chính trị tương đối ổn định.

- Trình độ học vấn của người dân được nâng cao (3/4 số dân có trình độ trung học và đại học).

* Đối ngoại : - Bảo vệ hòa bình thế giới.

- Ủng hộ phong trào giải phóng dân tộc

- Giúp đỡ cac nước xã hội chủ nghĩa .

* Ý nghĩa :

- Chứng tỏ tính ưu việt của CNXH ở mọi lĩnh vực xây dựng kinh tế, nâng cao đời sống, củng cố quốc phòng.

- Làm đảo lộn toàn bộ chiến lược của đế quốc Mỹ và đồng minh Mỹ


II. ĐÔNG ÂU .

a. Sự ra đời của nhà nước dân chủ nhân dân Đông Âu 1945-1949.

* 1944-1945 nhân dân Đông Âu phối hợp Hồng Quân Liên Xô truy kích quân Đức , đã giành chính quyền và thành lập các Nhà nước dân chủ nhân dân: Ba Lan, Rumani, Hungari, Bulgari, Tiệp Khắc, Nam Tư, Anbani, riêng CHDC Đức ra đời tháng 10/1949.


* Từ 1945 – 1949 tiến hành cải cách ruộng đất.

+ Quốc hữu hóa các xí nghiệp lớn của tư bản trong và ngoài nước.

+ Ban hành các quyền tự do dân chủ, nâng cao đời sống của nhân dân.

+ Chính quyền nhân dân được củng cố

+ Vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản được khẳng định

+ Các thế lực phản động trong và ngoài nước tìm mọi cách chống phá sự nghiệp cách mạng của các nước Đông Âu nhưng đều thất bại.

* Các nước CHND Đông Âu ra đời là thay đổi lớn đối với cục diện châu Âu.

b. Công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở các nước Đông Âu.

* Hoàn cảnh :

- 1950-1975 Đông Âu thực hiện nhiều kế hoạch 5 năm nhằm xây dựng cơ sở vật chất – kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội trong tình hình khó khăn và phức tạp .

- Xuất phát từ trình độ phát triển thấp, bị bao vây kinh tế, các thế lực phản động chống phá.

* Thành tựu: nhờ sự giúp đỡ của Liên Xô và sự nỗ lực của nhân dân Đông Âu. - Xây dựng nền công nghiệp dân tộc , điện khí hóa .

- Nông nghiệp phát triển nhanh chóng .

- Trình độ khoa học-kỹ thuật được nâng cao

- Trở thành các quốc gia công – nông nghiệp.

* Ý nghĩa :làm thay đổi cục diện Châu Âu sau chiến tranh thế giới thứ hai , chủ nghiã xã hội trở thành hệ thống .

III . Quan hệ hợp tác giữa các nước XHCN ở châu Âu.

1. Quan hệ kinh tế, khoa học- kỹ thuật :

* Thành lập :Hội đồng tương trợ kinh tế (SEV) .01.1949:gồm Liên Xô ,Ba Lan , Tiệp Khắc , Anbani, Bun ga ri, Hungari, Rumani sau thêm CHDC Đức, Mông Cổ , Cuba và Việt Nam .

* Mục đích :

-Tăng cường sự hợp tác giữa các nước xã hội chủ nghĩa .

-Thúc đẩy sự tiến bộ về kinh tế , văn hóa, khoa học- kỹ thuật …

-Thu hẹp dần về trình độ phát triển kinh tế.

* Thành tựu :

-Thúc đẩy các nước XHCN phát triển kinh tế và kỹ thuật .

- Mức sống được nâng cao.

* Thiếu sót, hạn chế :

+ Không hòa nhập vào nền kinh tế thế giới .

+ Chưa áp dụng tiến bộ của khoa học và công nghệ .

\+ Do cơ chế quan liêu và bao cấp.

* Ý nghĩa :

- Các nước Xã hội chủ nghĩa có điều kiện giúp đỡ lẫn nhau để đẩy mạnh công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội .

- Nâng cao đời sống nhân dân

- Ngày 28-8- 1991 ngừng hoạt động .

2. Quan hệ chính trị – quân sự:

+Tổ chức Hiệp ước Vacxava thành lập tháng 05.1955.gồm Liên Xô, Ba Lan , Tiệp Khắc , Anbani, Bungari, Hungari, Rumani, CHDC Đức .

+Mục tiêu:

*Là liên minh phòng thủ về quân sự, chính trị của các nước xã hội chủ nghĩa Châu Âu .

* Giữ gìn hòa bình và an ninh ở Châu Âu và thế giới

* Tạo thế cân bằng về quân sự giữa các nước XHCN và đế quốc vào đầu những năm 1970. *Sau những biến động chính trị lớn ở Đông Âu , những người đứng đầu 2 nước Liên Xô và Mỹ thỏa thuận chấm dứt chiến tranh lạnh (1989), ngày 1-7-1991, tổ chức này ngừng hoạt động .


Câu 5 . Những nét chính về quá trình khủng hoảng và tan rã của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và các nước Đông Âu . Nguyên nhân dẫn đến sự khủng hoảng và tan rã này là gì ?


1.Sự khủng hoảng của chế độ XHCN ở Liên Xô.( Liên Xô từ nửa sau những năm 1970 đến 1991).
a. Hoàn cảnh lịch sử

- Năm 1973, cuộc khủng hoảng dầu mỏ đã tác động mạnh mẽ đến tình hình kinh tế, chính trị thế giới.
- Do chậm sửa đổi để thích ứng với tình hình mới, cuối những năm 70 đến đầu những năm 80, kinh tế Liên Xô lâm vào tình trạng trì trệ, suy thoái. Dẫn đến những diễn biến phức tạp về chính trị tư tưởng .

b. Công cuộc cải tổ và hậu quả.

- Tháng 3/1985, Gooc -ba - chop (M.Gorbachev) tiến hành cải tổ đất nước theo đường lối “cải cách kinh tế triệt để”, tiếp theo là cải cách hệ thống chính trị và đổi mới tư tưởng.

- Sau 6 năm ,do sai lầm trong quá trình cải tổ, đất nước Xô Viết khủng hoảng toàn diện: kinh tế rối loạn , thu nhập giảm sút , chính trị bất ổn , thực hiện đa nguyên chính trị, vai trò lãnh đạo của Đảng suy yếu . Nhiều nước cộng hòa tách ra khỏi liên bang.

- Tháng 08/1991, sau cuộc đảo chính lật đổ Gorbachev thất bại, Đảng Cộng sản Liên Xô bị giải thể và đình chỉ hoạt động.Chính phủ Liên bang bị tê liệt .

- Tháng 12/1991, 11 nước cộng hòa tách ra khỏi liên bang lập Cộng đồng các quốc gia độc lập (SNG ). Gooc ba chop từ chức Tổng thống ,đánh dấu sự chấm dứt của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên xô


2.Sự khủng hoảng của chế độ XHCN ở các nước Đông Âu ( nửa sau những năm 1970 đến 1991)

- Cuộc khủng hoảng dầu mỏ 1973 nền kinh tế Đông Âu lâm vào tình trạng trì trệ, nhân dân mất niềm tin , cuộc sống sa sút , khủng hoảng ngày càng trầm trọng .

- Ban lãnh đạo Đảng và Nhà nước cố gắng điều chỉnh phát triển kinh tế .

- Do sai lầm và bế tắc trong công cuộc cải tổ ở Liên Xô và hoạt động phá hoại của các thế lực phản động làm cho cuộc khủng hoảng của các nước Đông Âu ngày càng gay gắt .


- Ban lãnh đạo lần lượt từ bỏ quyền lãnh đạo của Đảng, chấp nhận đa nguyên, đa đảng và tiến hành tổng tuyển cử , chấm dứt chế độ xã hội chủ nghĩa , lập các nước cộng hòa .

-Đông Đức sát nhập vào Tây Đức (10-1990), bức tường Bec lin bị phá bỏ ; SEV giải thể ngày 28-8-1991: Tổ chức Vác xa va giải thể ngày 1-7-1991.

3. Nguyên nhân tan rã của chế độ XHCN ở Liên Xô và Đông Âu. - Đường lối lãnh đạo chủ quan, duy ý chí,

- Đông Đức sát nhập vào Tây Đức (3-10-1990); SEV giải thể ngày 28-8-1991: Tổ chức Vác xa va giải thể ngày 1-7-1991. quan liêu bao cấp làm cho sản xuất trì trệ, đời sống nhân dân không được cải thiện.

- Thiếu dân chủ, thiếu công bằng, … làm nhân dân bất mãn. - Không bắt kịp bước phát triển của khoa học- kỹ thuật tiên tiến,dẫn đến tình trạng trì trệ ,khủng hoảng kinh tế – xã hội.

- Phạm phải nhiều sai lầm trong cải tổ làm khủng hoảng thêm trầm trọng.

- Sự chống phá của các thế lực thù địch ở trong và ngoài nước. Đây chỉ là sự sụp đổ của một mô hình xã hội chủ nghĩa chưa khoa học, chưa nhân văn và là một bước lùi tạm thời của chủ nghĩa xã hội.


Câu 6. Những nét chính về Liên bang Nga trong những năm 1991- 2000.

Liên bang Nga là quốc gia kế thừa địa vị pháp lý của Liên Xô trong quan hệ quốc tế.

* Về kinh tế:
-Từ 1990 – 1995, GDP là số âm.

-Từ 1996 kinh tế phục hồi ,năm 2000 là 9%.

* Về chính trị:
-Tháng 12.1993, Hiến pháp Liên bang Nga được ban hành, quy định thể chế Tổng thống Liên bang.

-Tình chính trị không ổn định do sự tranh chấp giữa các đảng phái và xung đột sắc tộc, nổi bật là phong trào ly khai ở Tréc-ni-a.


* Về đối ngoại: một mặt ngả về phương Tây, mặt khác khôi phục và phát triển các mối quan hệ với châu Á.

* Từ năm 2000 kinh tế dần hồi phục và phát triển, chính trị và xã hội ổn định, vị thế quốc tế được nâng cao. Tuy vậy, nước Nga vẫn phải đương đầu với nhiều thách thức như nạn khủng bố, li khai, việc khôi phục và giữ vững vị thế cường quốc Á – Âu …


Câu 7 : Những nét chung của đông Bắc Á .


-Là khu vực rộng lớn và đông dân nhất thế giới, tài nguyên thiên nhiên phong phú .

-Trước 1939, đều bị thực dân nô dịch (trừ Nhật Bản). Sau 1945 có nhiều biến chuyển:

-Tháng 10.1949, cách mạng Trung Quốc thắng lợi, nước CHND Trung Hoa ra đời. Cuối thập niên 90, Hồng Kông và Ma Cao cũng trở về với Trung Quốc (trừ Đài Loan).

-Năm 1948, trong bối cảnh chiến tranh lạnh, bán đảo Triều Tiên đã bị chia cắt thành hai miền theo vĩ tuyến 38: Đại Hàn dân quốc ở phía Nam và CHDCND Triều Tiên ở phía Bắc. Sau chiến tranh Triều Tiên (1950 – 1953), vĩ tuyến 38 vẫn là ranh giới phân chia hai nhà nước trên bán đảo.

-Sau khi thành lập , Châu Á xây dựng và phát triển kinh tế , đạt nhiều thành tựu :

+Từ nửa sau thế kỷ XX, tăng trưởng nhanh chóng về kinh tế, đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt.

+ Trong “bốn con rồng châu Á” thì Đông Bắc Á có đến ba (Hàn Quốc, Hồng Kông, Đài Loan). + Nhật Bản trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

+ Trung Quốc cuối thế kỷ XX đầu thế kỷ XXI có sự tăng trưởng nhanh và cao nhất thế giới.

+ Từ nửa sau thế kỷ XX, tăng trưởng nhanh chóng về kinh tế, nên dự đoán “thế kỷ XXI là thế kỷ của châu Á”


Câu 8. Từ 1949 đến 2000, cách mạng Trung Quốc đã trải qua những giai đoạn nào ? Tóm tắt nội dung chính của từng giai đoạn.


Trung Quốc đứng đầu thế giới về dân số và thứ ba về diện tích .

1. Sự thành lập nước CHND Trung Hoa và thành tựu 10 năm đầu xây dựng chế độ mới (1949 – 1959).

a. Sự thành lập nước CHND Trung Hoa.

-Từ 1946 – 1949, nội chiến giữa Đảng Quốc dân và Đảng Cộng sản:

-Cuối năm 1949, Đảng Quốc Dân thất bại phải bỏ chạy ra Đài Loan.

- Ngày 01/10/1949, nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa thành lập.

Ý nghĩa:

- Cuộc cách mạng dân tộc dân chủ Trung Quốc đã hoàn thành, chấm dứt hơn 100 năm nô dịch và thống trị của đế quốc. - Xóa bỏ tàn dư phong kiến, mở ra kỷ nguyên độc lập tự do tiến lên CNXH.

- Ảnh hưởng sâu sắc đến phong trào giải phóng dân tộc thế giới.


b. Mười năm đầu xây dựng CNXH:

* Nhiệm vụ hàng đầu là đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu, phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa và giáo dục.

* Về kinh tế:

- Thực hiện khôi phục kinh tế, cải cách ruộng đất, cải tạo công thương nghiệp , phát triển văn hóa, giáo dục.

- 1953 – 1957: hoàn thành thắng lợi kế hoạch 5 năm lần thứ nhất, (sản lượng công nghiệp tăng 140% (1957 so 1952); sản lượng nông nghiệp tăng 25%.

- Văn hóa, giáo dục có bước tiến vượt bậc. - Đời sống nhân dân cải thiện .

* Về đối ngoại:

- Thi hành chính sách tích cực nhằm củng cố hòa bình và thúc đẩy sự phát triển của phong trào cách mạng thế giới.

- Ngày 18/01/1950, Trung Quốc thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam

2. Trung Quốc – những năm không ổn định (1959 – 1978)

a. Về đối nội: không ổn định về kinh tế ,chính trị xã hội :

* Kinh tế:

-Thực hiện đường lối “Ba ngọn cờ hồng”không đạt hiệu quả .

- Gây nên nạn đói nghiêm trọng trong cả nước, đời sống nhân dân khó khăn, sản xuất ngừng trệ, đất nước không ổn định.


* Chính trị:

-Không ổn định.

-Nội bộ ban lãnh đạo Trung Quốc bất đồng gay gắt về đường lối, tranh giành quyền lực, đỉnh cao là cuộc “Đại cách mạng văn hóa vô sản” (1966 – 1976), để lại những hậu quả nghiêm trọng về mọi mặt đối với nhân dân Trung Quốc.

b. Về đối ngoại:

-Ủng hộ Việt Nam chống mỹ và cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Á, Phi và Mỹ la tinh.

-Xung đột biên giới với Ấn Độ và Liên Xô. -Từ 1972, bắt tay với Mỹ.


3. Công cuộc cải cách – mở cửa ( từ 1978 ):

- Tháng 12-1978, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã vạch ra đường lối đổi mới do Đặng Tiểu Bình khởi xướng.


- Đến Đại hội XIII (10.1987), được nâng lên thành Đường lối chung của Đảng:

a. Về kinh tế

- Phát triển kinh tế làm trọng tâm, tiến hành cải cách và mở cửa, chuyển từ kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế thị trường XHCN, nhằm hiện đại hóa và xây dựng CNXH mang đặc sắc Trung Quốc, biến Trung Quốc thành nước giàu mạnh, dân chủ và văn minh.

- Sau 20 năm kinh tế Trung Quốc tiến bộ nhanh chóng, tăng trưởng cao, đời sống nhân dân cải thiện rõ rệt.

- Nền khoa học – kỹ thuật, văn hóa, giáo dục Trung Quốc đạt thành tựu khá cao (năm 1964, thử thành công bom nguyên tử; năm 2003 phóng thành công tàu “Thần Châu 5” vào không gian) b. Về đối ngoại


- Có nhiều thay đổi , vị trí của Trung Quốc nâng cao trên trường quốc tế. -Thu hồi chủ quyền Hồng Kông (1997), Ma Cao (1999). -Đài Loan là một bộ phận của lãnh thổ Trung Quốc , nhưng đến nay Trung Quốc vẫn chưa kiểm soát được Đài Loan.


Câu 9. Nét chính về phong trào đấu tranh giành độc lập ở Đông Nam Á sau chiến tranh thế giới thứ hai.


1. Vài nét chung về quá trình đấu tranh giành độc lập.

-Đông Nam Á là thuộc địa của các đế quốc Âu Mỹ (trừ Thái Lan) ,sau đó là Nhật Bản . -Trong thế chiến II bị Nhật chiếm đóng .

-Sau khi Nhật đầu hàng 1945, các nước Đông Nam Á đã đứng lên đấu tranh giành độc lập.

Thí dụ :
+ Việt Nam : Cách mạng thàng Tám thành công , tuyên bố độc lập 2-9-1945.

+ In-đô-nê-xi-a độc lập 17.08.1945

+ Lào 8/1945 nhân dân Lào nổi dậy ,12/10/1945 tuyên bố độc lập.

+ Miến Điện ,Mã lai, Phi líp pin giải phóng phần lớn lãnh thổ .

-Nhưng thực dân Âu – Mỹ lại tái chiếm Đông Nam Á, nhân dân ở đây tiếp tục kháng chiến chống xâm lược .

Chiến thắng Điện Biên Phủ ở Việt Nam và Hiệp Định Giơ ne vơ về Đông Dương , khiến Pháp phải rút khỏi Đông Dương ,năm 1975 Đông dương độc lập .

-Bru-nây độc lập tháng 01.1984, Indonesia 08.1945



2. Phong trào đấu tranh giành độc lập ở Đông Nam Á sau chiến tranh thế giới thứ hai.


-ĐNA gồm 11 nước , rộng lớn , đông dân , có vị trí chiến lược quan trọng, giàu tài nguyên, có nét tương đồng về lịch sử , văn hoá.

-Trước Thế chiến II, Đông Nam Á là thuộc địa của các đế quốc Âu Mỹ trừ Thái Lan , phong trào giải phóng dân tộc phát triển mạnh. Đảng Cộng sản thành lập ở In đô nê xia, Việt Nam .

-Trong thế chiến II bị Nhật chiếm đóng ,Đông Nam Á đã đứng lên đấu tranh giành độc lập.:Việt Nam 2-9-1945,In-đô-nê-xi-a độc lập 08.1945,Lào 10/1945 ,Miến Điện ,Mã lai, Phi líp pin giải phóng phần lớn lãnh thổ .

-Nhưng sau Thế chiến II ,thực dân Âu – Mỹ tái chiếm Đông Nam Á, nhân dân ở đây tiếp tục kháng chiến chống xâm lược và giành độc lập hoàn toàn.


Thí dụ :Phi-líp-pin 07.1946; Mi-an-ma10-.1947 tháng 01.1948 Liên bang Miến Điện tuyên bố độc lập ; Ma-lay-xi-a 08.1957,tháng 9-1963 Liên bang Mã lai ra đời ;Xingapo 06.1959 - tháng1 8- 1965 tách khỏi Liên bang Mã Lai ; Đông Dương 1975; Bru-nây1984; Đông Timo 05.2002. -


Trong bối cảnh “Chiến tranh lạnh” tổ chức Hiệp ước phòng thủ Đông Nam Á (SEATO) do Mỹ lập ra (9-1954) để chống lại ảnh hưởng của Chủ nghĩa xã hội và phong trào giải phóng dân tộc ở Đông Nam Á , sau thắng lợi của cách mạng Đông Dương , khối này giải thể ( 6-1977) 05.2002

Câu 10. Quá trình xây dựng và phát triển của các nước Đông Nam Á


1. Nhóm 5 nước sáng lập ASEAN:
In đô nê xi a , Ma lai xi a , Phi lip pin, Xin ga po, Thai Lan

* Những năm 1945 – 1960:

Sau khi giành độc lập đều tiến hành công nghiệp hóa thay thế nhập khẩu(chiến lược kinh tế hướng nội) chủ yếu sản xuất hàng tiêu dùng nội địa thay thế hàng nhập khẩu… .

* Từ những năm 60 – 70 trở đi ,chuyển sang chiến lược công nghiệp hóa lấy xuất khẩu làm chủ đạo(chiến lược kinh tế hướng ngoại.

Tốc độ tăng trưởng kinh tế khá cao, trên 7% hàng năm , Singapore 12%…đứng đầu 4 Rồng Châu Á

* Cuối những năm 90, trải qua khủng hoảng tài chính , kinh tế suy thoái , chính trị không ổn định , sau vài năm khắc phục , các nước ASEAN tiếp tục phát triển

2. Nhóm các nước Đông Dương:

- Sau khi giành độc lập :phát triển kinh tế tập trung, kế hoạch hóa và đạt một số thành tựu nhưng vẫn gặp nhiều khó khăn. Cuối những năm 1980 – 1990, chuyển dần sang nền kinh tế thị trường.

- Lào và Campuchia là nước nông nghiệp lạc hậu .



3. Các nước Đông Nam Á khác.

* Brunei: thu nhập dựa vào dầu mỏ và khí tự nhiên.

* Mianma: kinh tế tăng trưởng chậm , thu nhập bình quân đầu người thấp.


Câu 11. Tình hình Lào và Cam pu chia sau chiến tranh thế giới thứ Hai.


I . LÀO.

a. 1945 – 1954: Kháng chiến chống Pháp.

-Tháng 8/1945, Nhật đầu hàng Đồng minh, nhân dân Lào nổi dậy giành chính quyền và tuyên bố độc lập12/10/1945.

-Tháng 3/1946 Pháp trở lại xâm lược, Pháp ký Hiệp định Giơnevơ (20/7/1954) thừa nhận độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Lào, công nhận địa vị hợp pháp của các lực lượng kháng chiến Lào.

b. 1954 – 1975: Kháng chiến chống Mỹ.

- Sau đó Mỹ xâm lược Lào. Đảng Nhân dân cách mạng Lào (thành lập ngày 22/3/1955) lãnh đạo cuộc kháng chiến đã đánh bại các kế hoạch chiến tranh của Mỹ .

- Tháng 02/1973, Hiệp định Viêng Chăn lập lại hòa bình, thực hiện hòa hợp dân tộc ở Lào.

- Ngày 2/12/1975 nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào thành lập, do Hoàng thân Xuphanuvong làm Chủ tịch Pháp ký Hiệp định Giơnevơ (20/7/1954) thừa nhận độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Lào, công nhận địa vị hợp pháp của các lực lượng kháng chiến Lào. - Lào bước vào thời kỳ mới: xây dựng đất nước và phát triển kinh tế-xã hội.


II . CAMPUCHIA (1945-1993).

a. 1945 – 1954: Kháng chiến chống Pháp

- Tháng 10/1945, Pháp trở lại xâm lược Campuchia. ,nhân dân Campuchia tiến hành kháng chiến chống Pháp.

- Tháng 11/1953, Pháp ký Hiệp ước "trao trả độc lập cho Campuchia" nhưng vẫn chiếm đóng. - Pháp ký Hiệp định Giơnevơ 1954 công nhận độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ Campuchia.

b. Từ 1954 – 1975:

+1954-1970: chính phủ Xihanuc thực hiện đường lối hòa bình,trung lập.

+ Tháng 3/1970, tay sai Mỹ đảo chính lật đổ Xihanuc. Cuộc kháng chiến chống Mỹ đã giành thắng lợi .

+ Tháng 4/1975 kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ.

c. 1975 – 1993:

- Tập đoàn Khơ-me đỏ do Pôn-Pốt cầm đầu đã phản bội cách mạng, thi hành chính sách diệt chủng và gây chiến tranh biên giới Tây Nam Việt Nam.

- Tháng 1/1979, với sự giúp đỡ của quân tình nguyện Việt Nam ,thủ đô Phnôm Pênh được giải phóng, Cộng hoà nhân dân Campuchia thành lập.

- Từ 1979, nội chiến tiếp tục diễn ra, kéo dài hơn một thập niên giữa lực lượng của Đảng nhân dân cách mạng với Khơ me đỏ

- Tháng 10/1991, Hiệp định hòa bình về Campuchia được ký kết.

- Tháng 9/1993, Vương quốc Campuchia do N .Xi -ha -núc (Sihanouk) làm quốc vương. Campuchia bước sang thời kỳ phát triển mới.


Câu 12.Hoàn cảnh ra đời và phát triển của Hiệp Hội các nước Đông Nam Á – ASEAN.


1.Hoàn cảnh thành lập:

- Sau khi giành độc lập, bước vào thời kỳ phát triển kinh tế trong điều kiện khó khăn .

- Các nước cần liên kết , hỗ trợ nhau để cùng phát triển . - Hạn chế ảnh hưởng của các cường quốc bên ngoài .

- Mỹ đang sa lầy trong chiến tranh Đông Dương .

- Nhiều tổ chức hợp tác mang tính khu vực xuất hiện ở nhiều nơi . Sự thành công của khối thị trường chung Châu Âu - Thúc đẩy các nước Đông Nam Á liên kết với nhau .

- Tháng 8/1967, Hiệp hội các nước Đông Nam Á (ASEAN) được thành lập tại Bangkok (Thái Lan), gồm 5 nước: Indonesia, Malaysia, Singapore, Philippin và Thái Lan.
Trụ sở ở Jakarta (Indonesia).

- Hiện nay ASEAN có 10 nước: Brunei (1984), Việt Nam (28.07.1995), Lào và Mianma (09.1997), Campuchia (30.04.1999).

2. Mục tiêu :

- Phát triển kinh tế và văn hóa thông qua hợp tác chung giữa các nước thành viên .

- Trên tinh thần duy trì hòa bình và ổn định khu vực .

- ASEAN là 1 tổ chức Liên minh chính trị - kinh tế của khu vực .


3. Hoạt động:

- Giai đoạn đầu , hợp tác lỏng lẻo, chưa có vị trí trên trường quốc tế .

- Từ 1976 đến nay: hoạt động khởi sắc từ sau Hội nghị Bali (Indonesia) tháng 2/1976, với việc ký Hiệp ước hữu nghị và hợp tác Đông Nam Á (Hiệp ước Bali).

* Nguyên tắc hoạt động (theo nội dung của Hiệp ước Bali):

+ Tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ; không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau;

+ Không sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực với nhau.

+ Giải quyết các tranh chấp bằng phương pháp hòa bình.

+ Hợp tác phát triển có hiệu quả trong các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội.

- Sau 1975, ASEAN cải thiện quan hệ với Đông Dương,

- Tuy nhiên, từ 1979 – 1989, quan hệ giữa hai nhóm nước trở nên căng thẳng do vấn đề
Campuchia.

- Đến 1989, hai bên bắt đầu quá trình đối thoại, tình hình chính trị khu vực cải thiện căn bản. Thời kỳ này kinh tế ASEAN tăng trưởng mạnh.


- Sau khi phát triển thành 10 thành viên (1999), ASEAN đẩy mạnh hoạt động hợp tác kinh tế, xây dựng Đông Nam Á thành khu vực hòa bình, ổn định để cùng phát triển. Năm 1992, lập khu vực mậu dịch tự do Đông nam Á (AFTA) rồi Diễn đàn khu vực (ARF), Diễn đàn hợp tác Á – Âu (ASEM), có sự tham gia của nhiều nước Á – Âu.

- Từ 1999 ASEAN có 10 nước: Brunei (1984), Việt Nam (28.07.1995), Lào và Mianma (09.1997), Campuchia (30.04.1999).ASEAN đẩy mạnh hợp tác kinh tế , xây dựng thành khu vực hoà bình , ổn định cùng phát triển . - Tháng 11 -2007 ký Hiến chương ASEAN nhằm xây dựng tổ chức này thành một cộng đồng vững mạnh. - Hiện nay ASEAN có 10 nước: Brunei (1984), Việt Nam (28.07.1995), Lào và Mianma (09.1997), Campuchia (30.04.1999).


3.Cơ hội và thách thức đối với Việt Nam khi gia nhập tổ chức này.

a.Cơ hội:

-Nền kinh tế Việt Nam được hội nhập với nền kinh tế các nước trong khu vực, đó là cơ hội để nước ta vươn ra thế giới.

-Tạo điều kiện để nền kinh tế Việt Nam có thể rút ngắn khoảng cách phát triển giữa nước ta với các nước trong khu vực.

-Có điều kiện để tiếp thu những thành tựu khoa học- kĩ thuật tiên tiến trên thế giới để phát triển kinh tế.

-Có điều kiện để tiếp thu, học hỏi trình độ quản lý của các nước trong khu vực. -Có điều kiện để giao lưu về văn hóa, giáo dục, khoa học- kĩ thuật , y tế, thể thao với các nước trong khu vực.

b.Thách thức.

-Nếu không tận dụng được cơ hội để phát triển, thì nền kinh nước ta sẽ có nguy cơ tụt hậu hơn so với các nước trong khu vực.

-Đó là sự cạnh tranh quyết liệt giữa các nước. -Hội nhập nhưng dễ bị hòa tan, đánh mất bản sắc và truyền thống văn hóa của dân tộc.

c.Thái độ.

Bình tĩnh, không bỏ lỡ cơ hội. Cần ra sức học tập nắm vững khoa học-kĩ thuật.


Câu 13 .Ấn Độ từ 1945-2000.


1. Cuộc đấu tranh giành độc lập.


- Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, cuộc đấu tranh chống Anh đòi độc lập của nhân dân Ấn Độ dưới sự lãnh đạo của Đảng Quốc Đại phát triển mạnh mẽ.

- Trước sức ép của phong trào, thực dân Anh phải nhượng bộ, trao quyền tự trị cho Ấn Độ và Pakistan- 8-1947

- Không thoả mãn với qui chế tự trị Đảng Quốc Đại lãnh đạo nhân dân Ấn Độ tiếp tục đấu tranh đòi độc lập.

- Tháng 01/1950, Cộng hòa Ấn Độ thành lập. Đánh dấu thắng lợi của nhân dân Ấn Độ , ảnh hưởng đế phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới.


2. Xây dựng đất nước:

a. Đối nội: đạt nhiều thành tựu:

- Nông nghiệp: nhờ cuộc “cách mạng xanh” trong nông nghiệp từ giữa những năm 70, Ấn Độ đã tự túc được lương thực và từ 1995 là nước xuất khẩu gạo đứng hạng ba trên thế giới.

- Công nghiệp: phát triển mạnh công nghiệp nặng, chế tạo máy, điện hạt nhân..., đứng thứ 10 thế giới về công nghiệp.

- Khoa học kỹ thuật, văn hóa - giáo dục: cuộc “cách mạng chất xám” đưa Ấn Độ thành cường quốc về công nghệ phần mềm, công nghệ hạt nhân và công nghệ vũ trụ (1974: chế tạo thành công bom nguyên tử, 1975: phóng vệ tinh nhân tạo…)

b. Đối ngoại: luôn thực hiện chính sách hòa bình trung lập tích cực, ủng hộ phong trào giải phóng dân tộc thế giới.

Ngày 07.01.1972, Ấn Độ thiết lập quan hệ với Việt Nam.


Câu 14 . Châu Phi sau chiến tranh thế giới thứ hai .


Là châu lục lớn thứ ba thế giới 30,3 tr km2 , 800 triệu người(2002) , gồm 54 quốc gia lớn nhỏ .


1.Vài nét về cuộc đấu tranh giành độc lập.

a. Sau chiến tranh thế giới thứ hai :

phong trào đấu tranh giành độc lập ở châu Phi bùng nổ mạnh trước hết là ở Bắc Phi, lan ra khu vực khác .

-Năm 1960 là "Năm châu Phi" với 17 nước được trao trả độc lập.

- Năm 1975, chấm dứt chủ nghĩa thực dân cũ ở châu Phi cùng và hệ thống thuộc địa bị tan rã .

- Tại Nam Phi, trước áp lực đấu tranh của người da màu, bản Hiến pháp 11-1993, chế độ phân biệt chủng tộc (Apartheid) bị xóa bỏ.

- Trong cuộc bầu cử đa chủng tộc đầu tiên, ông Ne- xơn Man- đê -la (Nelson Mandela) trở thành Tổng thống da đen đầu tiên của nước Cộng hòa Nam Phi .


2. Tình hình phát triển kinh tế – xã hội:

-Sau khi giành được độc lập, các nước châu Phi xây dựng đất nước ,đã thu được một số thành tựu kinh tế – xã hội.

-Tuy nhiên, nhiều nước châu Phi vẫn còn trong tình trạng lạc hậu, không ổn định (đói nghèo, xung đột, nội chiến, bệnh tật, mù chữ, bùng nổ dân số, nợ nước ngoài…). ( bi thảm nhất là nội chiến giữa hai bộ tôc Hu tu và Tu xi làm 80 vạn người chết ...

- Theo LHQ Châu Phi có 29 / 43 nước nghèo nhất , nợ 300 tỷ USD

- Các nước Châu Phi cùng cộng đồng quốc tế tìm nhiều giải pháp để tháo gỡ khó khăn như giải quyết xung đột , khắc phục đói nghèo , ngăn ngừa bệnh dịch song con đường phát triển của châu Phi còn phải trải qua nhiều khó khăn, gian khổ.


Câu 15 . Mỹ La Tinh sau chiến tranh thế giới thứ hai .

Gồm 33 nước . 20,5 triệu km2, 51 7 triệu dân (2000) ,giàu nông –lâm sản và khoáng sản.

1. Vài nét về quá trình đấu tranh giành và bảo vệ độc lập dân tộc.

-Đầu thế kỷ XX đã giành độc lập từ Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, nhưng sau đó lệ thuộc Mỹ - Sau chiến tranh thế giới thứ hai là “sân sau “, là thuộc địa kiểu mới của Mỹ.

- Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, phong trào đấu tranh chống chế độ độc tài thân Mỹ bùng nổ và phát triển. Tiêu biểu là thắng lợi của cách mạng Cu Ba dưới sự lãnh đạo của Phi-đen Ca-xtơrô. Mở đầu là cuộc tấn công vào trại lính Môn ca da của 135 thanh niên yêu nước do Phi-đen Caxtơ-rô chỉ huy .

Ngày1/1/1959, chế độ độc tài Ba-ti-xta bị lật đổ, nước Cộng hòa Cu Ba thành lập. - Tháng 8/1961, Mỹ lập tổ chức Liên minh vì tiến bộ lôi kéo các nước Mỹ La-tinh nhằm ngăn
chặn ảnh hưởng của Cu Ba. Vì vậy cuộc đấu tranh chống Mỹ và tay sai phát triển và giành nhiều thắng lợi.

- Phong trào đấu tranh vũ trang diễn ra liên tục ở Vê-nê-xu-ê-la, Pê-ru, Chi Lê, Nica ra goa, En Xanvađo.. biến châu lục này thành “lục địa bùng cháy”,chính quyền độc tài ở Mỹ La tinh bị lật đổ , chính phủ dân tộc dân chủ được thiết lập .

2. Tình hình phát triển kinh tế – xã hội:

- Sau khi khôi phục độc lập, các nước Mỹ La-tinh khôi phục và phát triển kinh tế ,đạt được nhiều thành tựu đáng kể , nhiều nước trở thành những nước Công nghiệp mới (NIC) như Brazil, Argentina, Mehico.

- Trong thập niên 80, các nước bị suy thoái nặng nề về kinh tế, lạm phát tăng nhanh, nợ nước ngoài chồng chất, dẫn đến nhiều biến động chính trị (Argentina, Bolivia, Brazil, Chi Lê…) - Sang thập niên 90, kinh tế Mỹ La-tinh chuyển biến tích cực, tỷ lệ lạm phát giảm mạnh, đầu tư nước ngoài tăng… .


- Tuy nhiên, Mỹ La-tinh vẫn còn nhiều khó khăn về kinh tế – xã hội (đặc biệt tham nhũng là quốc nạn, phân phối không công bằng , phân biệt giàu nghèo ,nợ nước ngoài ).


Câu 16:Quá trình hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ và công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Cuba diễn ra như thế nào?


- Sau chiến tranh thế giới thứ hai, Mỹ giúp Ba-ti-xta lập chế độ độc tài quân sự

-Nhân dân Cu Ba đấu tranh chống chế độ độc tài Ba-ti-xta dưới sự lãnh đạo của Phi-đen Ca-xtơrô. Mở đầu là cuộc tấn công vào trại lính Môn ca da của 135 thanh niên yêu nước do Phi-đen Caxtơ-rô chỉ huy.

- Tuy thất bại nhưng có ảnh hưởng to lớn , mở đầu giai đoạn phát triển mới , giai đoạn đấu tranh vũ trang để giành thắng lợi .

- Giai đoạn 1957-1958, được nhân dân ủng hộ , căn cứ cách mạng được xây dựng và mở rộng , lực lượng nghĩa quân đông đảo , cách mạng lan rộng cả nước .

- Cuối năm 1958, nghĩa quân tấn công trên các mặt trận ,giải phóng nhiều vùng rộng lớn .

-Ngày1/1/1959, chế độ độc tài Ba-ti-xta bị lật đổ, nước Cộng hòa Cu Ba thành lập. -Hai năm sau cách mạng thành công , Cu ba tiến hành cải cách dân chủ như cải cách ruộng đất , quốc hữu hoá xí nghiệp , thực hiện quyền tự do dân chủ .

- Sau chiến thắng Hi rôn (4-1961) Cu ba tiến hành Cách mạng xã hội chủ nghĩa và xây dựng chủ nghĩa xã hội.Năm 1965 Đảng Cộng sản Cu ba ra đời


-Với sự nỗ lực của nhân dân và sự giúp đỡ của các nước xã hội chủ nghĩa , đạt nhiều thành tựu như kinh tế phát triển ,văn hóa, giáo dục , y tế , thể thao… được nâng cao .

- Do những biến động về kinh tế , chính trị ở Liên xô và Đông Âu , Cu ba còn gặp nhiều khó khăn , nhưng vẫn vững tâm theo con đường xã hội chủ nghĩa , để xây dựng đất nước , bảo vệ thành quả cách mạng XHCN.


Câu 17 .Trình bày những nét lớn về tình hình nước Mỹ qua các giai đoạn 1945 – 1973 ;1973 – 1991,1991 – 2000.

I. NƯỚC MỸ TỪ NĂM 1945 - 1973: kinh tế phát triển

1. Kinh tế:

- Sau CTTG II, kinh tế Mỹ phát triển mạnh

- Khoảng 20 năm sau chiến tranh, Mỹ là trung tâm kinh tế – tài chính lớn nhất thế giới.

* Nguyên nhân:

- Lãnh thổ rộng lớn, tài nguyên phong phú, nhân lực dồi dào, trình độ kỹ thuật cao, năng động,
sáng tạo.

- Lợi dụng chiến tranh để làm giàu từ bán vũ khí.

- Áp dụng thành công những thành tựu của cuộc cách mạng Khoa học – kỹ thuật để nâng cao năng suất, hạ giá thành sản phẩm, điều chỉnh hợp lý cơ cấu sản xuất…

- Các tập đoàn công nghiệp – quân sự có sức sản xuất cao, cạnh tranh có hiệu quả ở trong và ngoài nước.

- Các chính sách và hoạt động điều tiết của nhà nước có hiệu quả.

2. Khoa học- kỹ thuật:

- Mỹ là nước khởi đầu và đạt nhiều thành tựu cuộc cách mạng khoa học- kỹ thuật hiện đại,đạt nhiều thành tựu trong mọi lãnh vực chế tạo công cụ sản xuất mới (máy tính điện tử, máy tự động); vật liệu mới (polyme, vật liệu tổng hợp); năng lượng mới (nguyên tử, nhiệt hạch); sản xuất vũ khí, chinh phục vũ trụ, “cách mạng xanh” trong nông nghiệp… - Thúc đẩy kinh tế Mỹ phát triển , ảnh hưởng lớn đến thế giới .

3. Về chính trị – xã hội: - Cải thiện tình hình xã hội .

- Mỗi đời Tổng thống đưa ra chính sách cụ thể để khắc phục khó khăn trong nước .

- Tuy kinh tế phát triển nhưng xã hội Mỹ còn nhiều mâu thuẫn , nhân dân vẫn đấu tranh dưới nhiều hình thức .

4. Về đối ngoại:

- Triển khai chiến lược toàn cầu với tham vọng làm bá chủ thế giới.

- Mục tiêu của :Chiến lược toàn cầu”: + Ngăn chặn, và tiến tới tiêu diệt hoàn toàn CNXH.

+ Đàn áp phong trào GPDT, phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, phong trào chống chiến tranh, vì hòa bình, dân chủ trên thế giới.

+ Khống chế, chi phối các nước đồng minh.

- Khởi xướng cuộc “chiến tranh lạnh”, gây ra hàng loạt cuộc chiến tranh xâm lược, bạo loạn, lật đổ ... trên thế giới (Việt Nam, Cu Ba, Trung Đông…).

- Tháng 2-1972 tổng thống Ních –xơn thăm Trung Quốc, năm 1979 thiết lập quan hệ Mỹ - Trung Quốc; tháng 5-1972 thăm Liên Xô .Thực hiện chiến lược hòa hoãn để chống lại phong trào cách mạng của các dân tộc .


II. NƯỚC MỸ TỪ NĂM 1973 - 1991.

- 1973 – 1982: khủng hoảng và suy thoái kéo dài (năng suất lao động giảm còn 0.43% năm )

- Từ 1983, kinh tế Mỹ phục hồi và phát triển. Tuy vẫn đứng đầu thế giới về kinh tế – tài chính nhưng tỷ trọng kinh tế Mỹ trong nền kinh tế thế giới giảm sút .

- Mỹ ký Hiệp định Pa ri 1973, rút quân khỏi Việt Nam .Tiếp tục triển khai “chiến lược toàn cầu” và theo đuổi chiến tranh lạnh.

- Sự đối đầu Xô – Mỹ làm suy giảm vị trí kinh tế và chính trị của Mỹ tạo điều kiện cho Tây Âu và Nhật vươn lên.

- Giữa thập niên 80, xu thế đối thoại và hòa hoãn ngày càng chiếm ưu thế trên thế giới.

- Tháng 12/1989, Mỹ – Xô chính thức tuyên bố kết thúc “chiến tranh lạnh” mở ra thời kỳ mới trên trường quốc tế .

III. NƯỚC MỸ TỪ NĂM 1991 ĐẾN NĂM 2000.

- Thập niên 90 , kinh tế suy thoái ngắn nhưng vẫn đứng đầu thế giới .

- Kinh tế Mỹ phục hồi và phát triển trở lại. Kinh tế Mỹ vẫn đứng đầu thế giới chiếm 25% giá trị tổng sản phẩm thế giới, chi phối nhiều tổ chức kinh tế – tài chính quốc tế như WTO, INF, G7,
WB…

- Khoa học – kỹ thuật phát triển mạnh, nắm 1/3 lượng bản quyền phát minh sáng chế của toàn thế giới Chính trị và đối ngoại:.

- Thập niên 90, Mỹ theo đuổi ba mục tiêu của chiến lược “Cam kết và mở rộng”(Bảo đảm an ninh ;khôi phục và phát triển kinh tế năng động ;sử dụng khẩu hiệu “Thúc đẩy dân chủ” để can thiệp vào công việc nội bộ của nước khác.

- Sau khi chiến tranh lạnh kết thúc , trật tự hai cực I-an-ta (Yalta) sụp đổ, Mỹ có tham vọng chi phối và lãnh đạo toàn thế giới , muốn thiết lập trật tự thế giới “đơn cực” .

- Vụ khủng bố ngày 11-09 -2001 Mỹ thay đổi chính sách đối nội và đối ngoại ở thế kỷ XXI.


Câu 18. Tây Âu

I. TÂY ÂU TỪ NĂM 1945 - 1950.


1. Về kinh tế:

Với sự cố gắng và nhận viện trợ Mỹ qua “Kế hoạch Mác –san” , nền kinh tế phục hồi và lệ thuộc Mỹ .

2. Về chính trị:

- Ưu tiên củng cố chính quyền của giai cấp tư sản, ổn định tình hình chính trị – xã hội, hàn gắn vết thương chiến tranh, phục hồi nền kinh tế, liên minh chặt chẽ với Mỹ đồng thời tìm cách trở lại thuộc địa của mình.

- Trở thành đối trọng của khối XHCN Đông Âu mới hình thành. II. TÂY ÂU TỪ 1950 - 1973. a. Kinh tế.

- Kinh tế Tây Âu phát triển nhanh chóng. Trở thành một trong ba trung tâm kinh tế – tài chính lớn của thế giới với trình độ KH-KT cao.

Nguyên nhân:

+ Sự nỗ lực của nhân dân lao động.

+ Áp dụng thành công những thành tựu KH-KT để nâng cao chất lượng, hạ giá thành sản phẩm. + Nhà nước điều tiết và quản lý tốt .

+ Tận dụng tốt các cơ hội bên ngoài như viện trợ Mỹ; nguồn nguyên liệu rẻ của các nước thế giới thứ ba, hợp tác có hiệu quả trong khuôn khổ EC…

b. Chính trị: tiếp tục phát triển của nền dân chủ tư sản ở Tây Âu, đồng thời có nhiều biến động chính trị. c.Về đối ngoại:

-Một mặt liên minh chặt chẽ với Mỹ,mặt khác cố gắng đa phương hóa quan hệ đối ngoại

- Chính phủ một số nước ủng hộ cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ ở Việt Nam, ủng hộ Israel chống Ả-rập, biến một số nơi thành căn cứ quân sự của Mỹ

- Pháp phản đối trang bị vũ khí hạt nhân cho CHLB Đức, chú ý phát triển quan hệ với Liên Xô và các nước XHCN khác, rút khỏi Bộ chỉ huy NATO và buộc Mỹ rút các căn cứ quân sự… ra khỏi đất Pháp.

- Pháp , Thụy Điển, Phần Lan đều phản đối cuộc chiến tranh của Mỹ ở Việt Nam.

- Nhiều thuộc địa tuyên bố độc lập , đánh dấu thời kỳ “phi thực dân hóa” trên phạm vi thế giới .



III. TÂY ÂU TỪ NĂM 1973 - 1991

1. Kinh tế:

-Từ 1973 đến đầu thập niên 90: khủng hoảng, suy thoái và không ổn định (tăng trưởng kinh tế giảm, lạm phát, thất nghiệp tăng), kéo dài đến thập kỷ 90.

-Gặp sự cạnh tranh quyết liệt từ Mỹ, Nhật, các nước công nghiệp mới (NIC). -Quá trình nhất thể hóa Tây Âu gặp nhiều khó khăn và trở ngại .

2. Về chính trị – xã hội:

- Tình trạng phân hóa giàu nghèo ngày càng lớn.

- Tệ nạn xã hội thường xuyên xảy ra., tội phạm maphia ở Ý

3. Đối ngoại: dịu đi

- 11/1972: ký Hiệp định về quan hệ giữa hai nước Đức làm quan hệ hai nước hòa dịu; 1989, “Bức tường Berlin” bị xóa bỏ và nước Đức thống nhất (3.10.1990)

- Ký Định ước Helsinki về an ninh và hợp tác châu Âu (1975).

IV. TÂY ÂU TỪ NĂM 1991 - 2000

1. Về kinh tế: - Suy thoái ngắn , từ 1994 kinh tế phục hồi và phát triển trở lại .

- Tây Âu vẫn là một trong ba trung tâm kinh tế-tài chính lớn nhất thế giới (GNP chiếm 1/3 tổng sản phẩm công nghiệp thế giới tư bản).

2. Về chính trị và đối ngoại :

- Cơ bản là ổn định.

- Có sự điều chỉnh quan trong trong bối cảnh “Chiến tranh lạnh” kết thúc, trật tự hai cực I –an- ta tan rã .

- Nếu như Anh vẫn duy trì liên minh chặt chẽ với Mỹ còn Pháp và Đức đã trở thành những đối trọng đáng chú ý với Mỹ trong nhiều vấn đề quốc tế quan trọng.

- Mở rộng quan hệ với các nước đang phát triển ở Á, Phi, Mỹ La-tinh, các nước thuộc Đông Âu và SNG.



Câu 18. Liên minh châu Âu (EU)


1. Thành lập:


- Tháng 04/1951, 6 nước Tây Âu (Pháp, Tây Đức, Italia, Bỉ, Hà Lan, Luc-xăm bua (Lucxemburg) thành lập“Cộng đồng than – thép châu Âu” (ECSC).

- Tháng 03/1957, sáu nước ký Hiệp ước Roma thành lập “Cộng đồng năng lượng nguyên tử châu Âu” (EURATOM) và “Cộng đồng kinh tế châu Âu” (EEC).

- Tháng 7/1967, ba tổ chức trên hợp nhất thành “Cộng đồng châu Âu” (EC). - 07/12/1991: Hiệp ước Max trich được ký kết, khẳng định một tiến trình hình thành một Liên bang châu Âu mới vào năm 2000 với đồng tiền chung, ngân hàng chung…

- Tháng 1-1993: thành Liên minh châu Âu (EU) với 15 nước thành viên, hợp tác về về kinh tế , tiền tệ , chính trị, đối ngoại và an ninh chung .

- Tháng 3 -1995 bảy nước EU huỷ bỏ việc kiểm soát đi lại qua biên giới .


- Tháng 01/1999, đồng tiền chung châu Âu được đưa vào sử dụng,đồng EURO và chính thức sử dụng ở nhiều nước .

- Cuối thập niên 90 , EU trở thành tổ chức liên kết kinh tế - chính trị lớn nhất , chiếm ¼ GDP của thế giới . - 1990, quan hệ Việt Nam – EU được thiết lập và phát triển trên cơ sở hợp tác toàn diện.
 

Bài Trước

Thái độ chính trị và khả năng cách mạng của các giai cấp trong xã hội việt nam.

Bài Tiếp

Vai trò của Nguyễn Ái Quốc đối với cách mạng giải phóng dân tộc Việt Nam giai đoạn 1911- 1945

Trang Dimple

Học học Nữa học mãi
Top Poster Of Month
31/10/12
5,117
325
83
27
Hãy nêu các xu thế phát triển của thế giới ngày nay? Tại sao nói “Hoà bình, ổn định và hợp tác phát triển” vừa là thời cơ, vừa là thách thức đối với các dân tộc?
- Sau nhiều năm trì trệ và khủng hoảng kéo dài, tới những năm 90, chế độ CNXH bị tan rã ở Đông Âu và Liên bang Xô viết. Với “cực” Liên Xô tan rã, hệ thống thế giới của các nước XHCN không còn tồn tại và trật tự hai cực Ianta đã sụp đổ. Thế “hai cực” của hai siêu cường không còn nữa. Mĩ là “cực” duy nhất còn lại. Phạm vi ảnh hưởng của Liên Xô ở châu Âu và châu Á không còn nữa, ảnh hưởng của Mĩ cũng bị thu hẹp ở nhiều nơi.

-Tổng thống Mĩ Goóc-giơ Bus và Bí thư Đảng cộng sản Liên Xô Goóc-ba-chốp có cuộc gặp gỡ tại Man - Ta (Địa Trung Hải), hai bên cùng bàn và đi đến chấm dứt chiến tranh lạnh.

- Từ đây tình hình thế giới đã diễn ra những thay đổi to lớn đi theo các xu thế sau:

+ Một là, trật tự thế giới hai cực đã tan rã. Trật tự thế giới mới đang trong quá trình hình thành và ngày càng theo xu thế đa cực với sự vươn lên của Mĩ, Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Nga và Trung Quốc…

+ Hai là, các quốc gia hầu như đều điều chỉnh chiến lược phát triển, tập trung vào phát triển kinh tế.

+ Ba là, lợi dụng lợi thế tạm thời do Liên Xô tan rã, Mĩ ra sức thiết lập trật tự thế giới "đơn cực" để làm bá chủ thế giới. Nhưng trong so sánh lực lượng giữa các cường quốc, Mĩ không dễ dàng có thể thực hiện được tham vọng đó.

+ Bốn là, sau Chiến trạnh lạnh, tuy hoà bình thế giới được củng cố, nhưng xung đột, tranh chấp và nội chiến lại xảy ra ở nhiều khu vực như bán đảo Ban-căng, châu Phi và Trung Á.

Xu thế chung: Hoà bình, hợp tác cùng phát triển. Đây vừa là thời cơ, vừa là thách thức đối với tất cả các dân tộc khi bước vào thế kỉ XIX, trong đó có Việt Nam.

* Nói: Hoà bình, hợp tác cùng phát triển, vừa là thời cơ, vừa là thách thức đối với tất cả các dân tộc khi bước vào thế kỉ XXI.

- Thời cơ: Là có điều kiện để hội nhập vào nền kinh tế của thế giới và khu vực, có điều kiện rút ngắn khoảng cách với các nước phát triển, áp dụng thành tựu khoa học kĩ thuật vào sản xuất.

-Thách thức: Nếu không chớp thời cơ để phát triển sẽ tụt hậu, hội nhập sẽ hòa tan.

- Là vì các nước đang phát triển có điểm xuất phát thấp về kinh tế, văn hóa, nhân lực còn nhiều hạn chế với sự cạnh tranh quyết liệt của thị trường thế giới. Việc giữ gìn, bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc và sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố truyền thống và hiện đại. Nếu không nắm bắt thời cơ thì sẽ bị tụt hậu so với các dân tộc khác. Nếu nắm bắt thời cơ nhưng không có đường lối chính sách đúng đắn phù hợp sẽ đánh mất bản sắc văn hóa dân tộc.

- Vì vậy mỗi dân tộc đều có những chính sách, đường lối phù hợp để phát triển kinh tế - xã hội của đất nước nhưng vẫn giữ được bản sắc văn hoá dân tộc.

- Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước đã có những chính sách, đường lối phù hợp. Nhờ đó, đất nước ta từng bước phát triển hoà nhập dần vào đời sống khu vực và thế giới.

* Nhiệm vụ to lớn nhất của nhân dân ta hiện nay:

Tập trung sức lực triển khai lực lượng sản xuất, làm ra nhiều của cải vật chất để chiến thắng đói nghèo và lạc hậu, đem lại ấm no, tự do và hạnh phúc cho nhân dân.
 

Trang Dimple

Học học Nữa học mãi
Top Poster Of Month
31/10/12
5,117
325
83
27
Quá trình phát triển của phong trào giải phóng dân tộc và sự tan rã của hệ thống thuộc địa.

I. Giai đoạn từ năm 1945 đến giữa những năm 60 của thế kỉ XX.

+ Phong trào đấu tranh được khởi đầu từ Đông Nam Á với những thắng lợi trong các cuộc đấu tranh giành chính quyền và tuyên bố độc lập ở các nước như In-đô-nê-xi-a (17/8/1945), Việt Nam (2/9/1945) và Lào (12/10/1945).

+ Phong trào tiếp tục lan sang các nước Nam Á, Bắc Phi, Mĩ La-tinh như ở Ấn Độ, Ai Cập và An-giê-ri,…

- 1960 được gọi là “Năm châu Phi” với 17 nước ở lục địa nàytuyên bố độc lập.

- Ngày 1/1/1959, cuộc cách mạng nhân dân thắng lợi ở Cu Ba.

+ Kết quả là tới giữa những năm 60 của thế kỉ XX, hệ thống thuộc địa của CNĐQ về cơ bản đã bị bị sụp đổ.

II. Giai đoạn từ giữa những năm 1960 đến giữa những năm 70 của thế kỷ XX.

+ Nội dung chính của giai đoạn này là thắng lợi của phong trào đấu tranh lật đổ ách thống trị của thực dân Bồ Đào Nha, giành độc lập ở ba nước: Ghi-nê Bít-xao, Mô-dăm-bích, Ăng-gô-la (vào những năm 1974-1975).

III. Giai đoạn từ giữa những năm 70 đến giữa những năm 90 của thế kỷ XX.

+ Nội dung chính của giai đoạn này là cuộc đấu tranh xóa bỏ chế độ phân biệt chủng tộc (A-pác-thai), tập trung ở 3 nước miền Nam châu Phi là: Rô-đê-di-a, Tây Nam phi và Cộng hòa Nam phi.

+ Sau nhiều năm đấu tranh ngoan cường của người da đen, chế độ phân biệt chủng tộc đã bị xóa bỏ và người da đen được quyền bầu cử và các quyền tự do khác

+ Nhân dân châu Á, Phi, Mĩ La-tinh củng cố độc lập, xây dựng và phát triển đất nước để khắc phục đói nghèo.
 

Trang Dimple

Học học Nữa học mãi
Top Poster Of Month
31/10/12
5,117
325
83
27
Hãy trình bày những hiểu biết của em về mối quan hệ hữu nghị giữa nhân dân Cu Ba với nhân dân Việt Nam?
- Mối quan hệ hữu nghị giữa nhân dân Cu Ba với nhân dân Việt Nam anh em gắn bó từ lâu đời:

+ Trong kháng chiến chống Mĩ của nhân dân ta,Chủ tịch Phi-đen Cát-xtơ-rô là nguyên thủ nước ngoài duy nhất đã vào tuyến lửa Quảng Trị động viên nhân dân ta kháng chiến chống Mĩ.

+ Bằng trái tim và tình cảm chân thành, Phi-đen Cát-xtơ-rô và nhân dân CuBa luôn ủng hộ cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam “ Vì Việt Nam, Cu Ba sẵn sàng hiến cả máu”.

+ Trong thời kì giải phóng: Cu Ba cử các chuyên gia, bác sĩ nghiên cứu bệnh sốt rét, mổ cho các thương binh ở chiến trường.

+ Sau 1975, Cu Ba giúp nhân dân Việt Nam xây dựng thành phố Vinh, bệnh viện Cu Ba ở Đồng Hới ( Quảng Bình).

Quan hệ hợp tác Việt Nam – Cu Ba hiện đang được mở rộng trên nhiều lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp, xây dựng, thương nghiệp, đầu tư, văn hoá, giáo dục, khoa học - kỹ thuật… Việt Nam chuyển giao kỹ thuật và con giống giúp Cu Ba canh tác lúa nước trên quy mô nhỏ, nuôi trai lấy ngọc, phát triển công nghệ gốm sứ, duy trì khối lượng gạo hàng hoá sang thị trường Cuba… Phía Cu Ba tiếp tục hợp tác giúp đỡ Việt Nam trong công nghệ mía đường, chế biến phụ phẩm từ mía đường, nuôi cá sấu, nuôi và sử dụng mồi Mosca diệt sâu hại mía, chuyển giao gen kháng bệnh cho lúa, bắp cải, khoai lang; tư vấn giám sát các công trình xây dựng khu liên hợp thể thao, đường Hồ Chí Minh; hỗ trợ kỹ thuật phát triển công nghệ sản xuất nhà ở kiểu simplex ở vùng ngập nước đồng bằng sông Cửu Long; giúp đỡ một số chương trình y tế quan trọng… Riêng trên lĩnh vực đầu tư, Cu Ba và Việt Nam hiện có hai dự án hoạt động khá hiệu quả là Công ty Liên doanh xây dựng quốc tế (VIC) và xí nghiệp Vi sinh học Việt Nam (BIO VIETNAM).

Hiện nay quan hệ hữu nghị hợp tác ngày càng gắn bó hơn cùng nhân dân 2 nước xây dựng phát triển đất nước cùng tiến lên XD chủ nghĩa xã hội.
 

Trang Dimple

Học học Nữa học mãi
Top Poster Of Month
31/10/12
5,117
325
83
27
Nguyên nhân của việc chấm dứt chiến tranh lạnh
- Cuộc chạy đua vũ trang kéo dài hơn 4 thập kỉ đã làm cho cả 2 nước quá tốn kém và suy giảm thế mạnh của họ trên nhiều lĩnh vực.

- Mĩ và Liên Xô đang đứng trước những khó khăn, thách thức lớn:

+ Sự vươn lên mạnh mẽ của Đức, Nhật, Tây Âu… các nước này đã trở thành đối thủ cạnh tranh đáng gờm đối với Mĩ, còn Liên Xô lúc này đang lâm vào tình trạng trì trệ, khủng hoảng.

+ Cuộc chạy đua kinh tế mang tính toàn cầu mà cả thế giới đang gắng sức.

+ Cuộc cách mạng khoa học – công nghệ đang diễn ra sôi nổi, đòi hỏi các nước phải tập trung sức mạnh để chiếm lĩnh.

- Như vậy, muốn vươn lên, cả Mĩ và Liên Xô thấy cần thiết tránh tình trạng đối đầu để ổn định và củng cố vị thế của mình. Hai nước Liên Xô và Mĩ cần hợp tác với nhau để góp phần giải quyết những vấn đề bức thiết của toàn cầu.

* Tác động của sự kiện chấm dứt chiến tranh lạnh:

- Các nước lớn đều thay đổi đường lối đối ngoại.

- Chiến tranh lạnh chấm dứt mở ra chiều hướng và những điều kiện giải quyết hòa bình các vụ tranh chấp, xung đột khu vực như ở Ápganixtan, Campuchia, Namibia
 

Trang Dimple

Học học Nữa học mãi
Top Poster Of Month
31/10/12
5,117
325
83
27
Thế giới sau chiến tranh lạnh
Sau khi trật tự hai cực tan rã, tình hình thế giới đã có nhiều diễn biến thay đổi với những nét nổi bật là :
Một là, thế giới phát triển nhanh chóng theo hướng đa cực, tuy vậy cục diện đa cực chưa hẳn đã hình thành mà đang trải qua thời kỳ quá độ từ Trật tự cũ để tiến tới một Trật tự mới. Có người dự đoán thời kỳ quá độ này phải kéo dài trong nhiều năm, có thể từ 30 đến 50 năm , bởi sự chuyển đổi cục diện thế giới lần này mang đặc điểm mới, quan trọng nhất là không trải qua chiến tranh như các cục diện trước kia. Thế giới hiện đang trong tình hình "một siêu cường, nhiều cường quốc", đó là các nước Mỹ, Tây Âu (EU) Nhật Bản, Nga và Trung Quốc.


Hai là, sự tan rã của Liên Xô đã tạo ra cho Mỹ một lợi thế tạm thời. Là cực duy nhất còn lại, Mỹ ra sức củng cố vị trí siêu cường, mưu đồ giữ vai trò chi phối bá chủ thế giới. Nhưng mặt khác, tuy là cực duy nhất còn lại, nhưng tình hình thế giới lại không phải là thế giới một cực. Mỹ đã bị suy yếu tương đối, mâu thuẫn lớn nhất của Mỹ là giữa tham vọng bá chủ và khả năng thực hiện của nó. Rõ ràng là Mỹ không muốn sự phát triển của thế giới theo chiều hướng đa cực, ra sức điều chỉnh chính sách đối nội và đối ngoại, tăng cường năng lực cạnh tranh, xây dựng Trật tự thế giới mới do Mỹ lãnh đạo, làm cho sự thay đổi của thế giới đi theo quỹ đạo có lợi cho Mỹ.


Ba là, hòa bình thế giới được củng cố, nguy cơ chiến tranh thế giới bị đẩy lùi rõ rệt, nhưng hòa bình ở nhiều khu vực bị đe dọa, thậm chí ở nhiều nơi xung đột quân sự, nội chiến diễn ra ác liệt. Đó là các mâu thuẫn về sắc tộc, tôn giáo, tranh chấp lãnh thổ... vốn bị che đậy dưới thời chiến tranh lạnh nay bộc lộ thành xung đột gay gắt. Phần lớn những mâu thuẫn, tranh chấp này đều có căn nguyên lịch sử, nên việc giải quyết không thể nhanh chóng và dễ dàng.

Chiến tranh lạnh chấm dứt cũng tạo nên môi trường cho sự phát triển của các thế lực tôn giáo. Đó là Đạo Hồi, một trong ba tôn giáo lớn của thế giới, có mặt trong 75 nước với 1 tỷ tín đồ. Đạo Hồi đang hoạt động sôi nổi trong lĩnh vực chính trị thế giới, nhất là chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan - "Nó giống như cơn sóng khổng lồ không chỉ tung phá biên giới quốc gia và khu vực, làm rung động toàn bộ thế giới Hồi giáo, mà còn trên chừng mực nhất định, ảnh hưởng đến sự thay đổi và phát triển tình hình thế giới. Trong đó, thế lực chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan đặc biệt phát triển và lan rộng nhanh chóng khiến mọi người chú ý" . Đó là chưa kể tới một sự cuồng nhiệt của những tôn giáo khác cũng nổi lên sau chiến tranh lạnh như vụ xung đột chủng tộc giữa tín đồ Â'n Độ và Hồi giáo ở Punjab tháng 11-12/1992, sau đó lan rộng ra cả hai nước Â'n Độ và Pakixtan với hàng nghìn người bị thiệt mạng. Hoặc những hoạt động đầy tham vọng và có vai trò ngày càng lớn của Giáo hội Thiên chúa trong khoảng 15 năm qua với "điều mới mẻ hơn và sự gặp gỡ của Giáo hội với những phong trào xã hội có khuynh hướng chống đối chính trị" , như ở Ba Lan, Tiệp Khắc và Rumani...