Chia Sẻ Chiến thuật: Đọc hiểu văn bản - Chiến thuật 1: Đọc nhận diện

Ngọc Suka

Thành Viên

Chiến thuật 1: Đọc nhận diện


Chiến thuật “nhận diện vấn đề” giúp người đọc đang trực tiếp nhận diện từng câu chữ, nắm bắt thông tin bề mặt; hình dung, tưởng tưởng; hoạt hóa các tri thức có trước; tạo liên hệ kết nối liên văn bản, giữa văn bản đang đọc với hiện thực đời sống, giữa văn bản và trải nghiệm cá nhân của bản thân mình. Chiến thuật này được hình dung ngay trong trí óc hoặc có thể viết trên giấy hoặc phát biểu to lên trực tiếp thông qua kênh phát âm. Nó giống như nhận định đánh giá vấn đề qua lần đầu tiên tiếp xúc. Chẳng hạn có thể tập trung vào những nội dung như:

- Thể loại văn bản

- Nhan đề văn bản

- Đề tài, chủ đề, nội dung chính của vấn đề

- Dự đoán điều xảy ra tiếp theo

- Hình dung, tưởng tượng ý đồ của người tạo lập văn bản

- So sánh, đối chiếu

Phương pháp:

Bước 1: Sử dụng mắt để đọc nhận diện, chỉ chú ý đến một số đặc điểm đặc trưng nổi bật như nhan đề, nguồn gốc trích dẫn.

Bước 2: Nếu là văn xuôi tự sự người đọc chú ý tìm nhân vật, sự kiện, nội dung chính. Nếu là thơ ca người đọc chú ý đến thể thơ, cảm xúc chủ đạo của nhân vật trữ tình.

Bước 3: Hình dung về ý nghĩa của tư tưởng, so sánh đối chiếu với các văn bản khác cùng chủ đề, xem xét tư tưởng của văn bản có gì mới mẻ và khác biệt hay không?

Bước 4: Suy luận và đi đến câu trả lời cụ thể.

Bài tập vận dụng:

Phải đâu mẹ của riêng anh
Mẹ là mẹ của chúng mình đây thôi
Mẹ tuy không đẻ không nuôi
Mà em ơn mẹ suốt đời, chưa xong
Ngày xưa má mẹ cũng hồng
Bên anh mẹ thức lo từng cơn đau
Bây giờ tóc mẹ trắng phau
Ðể cho mái tóc trên đầu anh đen
Ðâu còn dốc nắng đường quen
Chợ xa gánh nặng mẹ lên mấy lần
Thương anh thương cả bước chân
Giống bàn chân mẹ tảo tần năm nao
Lời ru mẹ hát thuở nào
Chuyện xưa mẹ kể lẫn vào thơ anh:
Nào là hoa bưởi hoa chanh
Nào câu quan họ mái đình cây đa
Xin đừng bắt chước câu ca
Ði về dối mẹ để mà yêu nhau…

(Trích Mẹ của anh – Theo thơ Xuân Quỳnh)​

1. Thể loại văn bản

Nhận diện:

Thơ trữ tình

Thể thơ lục bát, gieo vần truyền thống

Phán đoán:

Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật

Phương thức biểu đạt: biểu cảm

2. Nhan đề văn bản

Nhận diện:

Mẹ của anh

Phán đoán:

Đề tài: Người mẹ

Chủ đề: tình cảm của người con dâu trước những vất vả và tần tảo của người chồng

3. Nội dung chính

Nhận diện:
Sự biết ơn của tác giả
Nỗi vất vả của mẹ

Phán đoán:
Các từ ngữ: ơn mẹ suốt đời
Các từ ngữ: thức lo từng cơn đau, gạnh nắng, thương anh, bàn chân mẹ tần tảo…

4. Hình dung về ý nghĩa tư tưởng

Nhận diện:
Phải đâu mẹ của riêng anh
Mẹ là mẹ của chúng mình đây thôi
Mẹ tuy không đẻ không nuôi
Mà em ơn mẹ suốt đời, chưa xong

Phán đoán:
Nếu không có sự tần tảo sớm khuya hết lòng yêu thương của mẹ thì không có anh – người em yêu hôm nay.

5. So sánh, đối chiếu

Nhận diện:
Những tác phẩm viết về tình cảm gia đình:

Mẹ và quả - Nguyễn Khoa Điềm

Bếp lửa – Bằng Việt

Đò lèn – Nguyễn Duy

Phán đoán:

Tình cảm cao thượng, chân thành dành cho người mẹ đặc biệt – người không ruột thịt không nuôi dưỡng.

Sự thấu hiểu đồng cảm giữa trái tim của hai người phụ nữ (một người là vợ - một người là mẹ

=> Từ những nhận diện ban đầu, người đọc quy chiếu tới hệ thống câu hỏi và vận dụng trả lời.

Câu 1: Xác định thể thơ, cách gieo vần trong đoạn thơ trên.

Câu 2: Nhân vật trữ tình trong bài thơ là một người phụ nữ. Người ấy đang giãi bày, chia sẻ tâm sự gì?

Câu 3: Từ nội dung của đoạn thơ trên, hãy giải thích vì sao nhận vật trữ tình lại khẳng định: Mẹ tuy không đẻ không nuôi/Mà em ơn mẹ suốt đời, chưa xong?

Câu 4: Viết một đoạn văn (từ 5 -7 dòng) nhận xét về vẻ đẹp tâm hồn nhân vật trữ tình trong đoạn thơ?
 
Sửa lần cuối:

Bài Trước

Đề thi thử môn Ngữ Văn năm 2017

Bài Tiếp

(Đề có đáp án) Đề thi thử quốc gia môn Văn của trường chuyên Nguyễn Bỉnh Khiêm – Quảng Nam

Ngọc Suka

Thành Viên
Phải đâu mẹ của riêng anh
Mẹ là mẹ của chúng mình đây thôi
Mẹ tuy không đẻ không nuôi
Mà em ơn mẹ suốt đời, chưa xong
Ngày xưa má mẹ cũng hồng
Bên anh mẹ thức lo từng cơn đau
Bây giờ tóc mẹ trắng phau
Ðể cho mái tóc trên đầu anh đen
Ðâu còn dốc nắng đường quen
Chợ xa gánh nặng mẹ lên mấy lần
Thương anh thương cả bước chân
Giống bàn chân mẹ tảo tần năm nao
Lời ru mẹ hát thuở nào
Chuyện xưa mẹ kể lẫn vào thơ anh:
Nào là hoa bưởi hoa chanh
Nào câu quan họ mái đình cây đa
Xin đừng bắt chước câu ca
Ði về dối mẹ để mà yêu nhau…
(Trích Mẹ của anh – Theo thơ Xuân Quỳnh)
Câu 1: Xác định thể thơ, cách gieo vần trong đoạn thơ trên.

Câu 2: Nhân vật trữ tình trong bài thơ là một người phụ nữ. Người ấy đang giãi bày, chia sẻ tâm sự gì?

Câu 3: Từ nội dung của đoạn thơ trên, hãy giải thích vì sao nhận vật trữ tình lại khẳng định: Mẹ tuy không đẻ không nuôi/Mà em ơn mẹ suốt đời, chưa xong?

Câu 4: Viết một đoạn văn (từ 5 -7 dòng) nhận xét về vẻ đẹp tâm hồn nhân vật trữ tình trong đoạn thơ?

Gợi ý trả lời:

Câu 1:

Xác định thể thơ: lục bát

Cách gieo vần:

- Hiệp vần ở tiếng thứ 6 của dòng lục với tiếng thứ 6 của dòng bát, giữa tiếng thứ 8 của dòng bát với tiếng thứ 6 của dòng lục tiếp theo.

– Câu lục có vần chân ở tiếng thứ 6; câu bát có một vần chân ở tiếng thứ 8, một vần lưng ở tiếng thứ 6.

Câu 2:

Người phụ nữ trong bài thơ đang giãi bày về tình cảm yêu thương, lòng biết ơn sâu sắc đối với người mẹ chồng của mình.

Câu 3: Nhân vật trữ tình khẳng định: Mẹ tuy không đẻ không nuôi/Mà em ơn mẹ suốt đời, chưa xong vì: - Nguời mẹ ấy đã hy sinh tuổi xuân của mình, vượt qua bao vất vả để chăm lo cho con trai. – Người mẹ đã hết lòng yêu thương con, dạy dỗ con nên người, mẹ là người làm vườn cho tâm hồn của con. Nhờ vậy, hôm nay cô gái trong bài thơ mới có được người bạn đời nhận hậu, thủy chung.

Câu 4:

Nhận vật trữ tình trong đọan thơ là một người phụ nữ: nhân hậu, bao dung, biết quan tâm, suy nghĩ cho người khác, sống nội tâm, chân thành, sâu sắc, giàu tình cảm.
 
Top